Analiza własna · rocznik 2024

Skąd się biorą wysokie zarobki
po pielęgniarstwie

Co roku po publikacji danych o losach absolwentów wraca ten sam nagłówek: pielęgniarstwo w pierwszej dziesiątce najlepiej opłacanych kierunków, tuż za informatyką. Liczba jest prawdziwa — ale opisuje inną grupę ludzi, niż większość czytelników zakłada. Poniżej pokazujemy, kogo dokładnie i co z tego wynika.

Za tymi medianami stoją różni ludzie

Zestawienia kierunków porównują ze sobą wszystko naraz, ale roczniki absolwentów bywają zupełnie inaczej zbudowane. Kluczowa różnica dotyczy tego, ilu absolwentów pracowało zanim poszło na studia.

Odsetek absolwentów, którzy pracowali przed rozpoczęciem studiów. Mediana programu, rocznik 2024.

Na pielęgniarstwie zaocznym pierwszego stopnia to 90% rocznika. Podana mediana mówi więc przede wszystkim o zarobkach osób, które wróciły na studia już pracując — a nie o tym, na co może liczyć ktoś wchodzący do zawodu po maturze.

Świeża absolwentka zarabia tyle, co wszyscy

Sprawdziliśmy to wprost. Podzieliliśmy programy według tego, jaki odsetek absolwentów pracował przed studiami, i porównaliśmy pielęgniarstwo z resztą wewnątrz każdego koszyka — czyli zestawiając podobne z podobnym. Poniżej studia dzienne pierwszego stopnia, tam gdzie na uczelnię przychodzi dziewiętnastolatek.

Raz w górę, raz w dół — w tym zestawieniu nie widać wyraźnej przewagi. Pojawia się ona dopiero tam, gdzie dyplom trafia do kogoś, kto już pracuje w zawodzie.

A tam jest bardzo duża

Dla tej grupy da się policzyć coś lepszego niż poziom zarobków: zmianę. Wiemy, ile absolwent zarabiał w roku przed rekrutacją i ile zarabia po dyplomie — w obu przypadkach w odniesieniu do przeciętnej w swoim powiecie. W odejmowaniu skraca się to, kim ci ludzie są.

Do porównania weszły wyłącznie programy, gdzie przed studiami pracowało co najmniej 80% rocznika — po obu stronach.

Wartość 1,0 oznacza tyle, ile przeciętnie zarabia się w danym powiecie. Pielęgniarstwo: 73 programy. Pozostałe kierunki: 296 programów.

Grupa porównawcza to w większości zaoczna magisterka na innych kierunkach. Czyli dorośli, którzy tak samo łączyli pracę z nauką i tak samo liczyli na awans.

Nie, to nie efekt niskiego startu

Kto zaczyna nisko, ma więcej miejsca na wzrost. Tyle że pielęgniarki startowały wyżej — 0,86 wobec 0,72. Po podzieleniu według poziomu zarobków sprzed studiów przewaga utrzymuje się w każdym koszyku.

Zmiana względnego wskaźnika zarobków, w podziale według zarobków przed rozpoczęciem studiów.

Efekt siedzi dokładnie tam, gdzie ustawa go stawia

Ustawa z 8 czerwca 2017 roku o sposobie ustalania najniższego wynagrodzenia zasadniczego niektórych pracowników zatrudnionych w podmiotach leczniczych przypisuje pracownikom współczynniki mnożone przez przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej z poprzedniego roku. Dla stawek obowiązujących od 1 lipca 2026 podstawą jest wynagrodzenie za 2025 rok, czyli 8 903,56 zł według GUS — każdą kwotę w tabeli można sobie przeliczyć samodzielnie. Dla pielęgniarek liczą się trzy grupy.

Staż pracy też nie zmienia grupy. Pielęgniarka świeżo po studiach, z dziesięcioletnim i z trzydziestoletnim stażem mogą mieć to samo ustawowe minimum, jeśli mają te same kwalifikacje wymagane na stanowisku. Ustawa wyznacza minimum wynagrodzenia zasadniczego, a nie tabelę rosnącą z każdym rokiem pracy — staż wpływa na pensję przez inne przepisy: dodatek stażowy, regulamin wynagradzania, układ zbiorowy.

Sam licencjat nie przenosi do wyższej grupy. Do grupy z wyższym współczynnikiem ustawa wymaga łącznie studiów pierwszego stopnia i specjalizacji — albo tytułu magistra. Licencjat bez specjalizacji zostaje tam, gdzie pielęgniarka ze średnim wykształceniem. To zresztą jeden z najbardziej spornych fragmentów przepisu: opracowania branżowe opisują tę granicę niezgodnie ze sobą, a od nowelizacji z lipca 2022 roku toczą się o nią tysiące spraw sądowych.

I dokładnie to widać w danych:

Zmiana względnego wskaźnika zarobków według poziomu i trybu studiów.

Pielęgniarka, która robi licencjat, zyskuje +0,43. Pielęgniarka, która robi magisterkę — +0,66. Układ tych liczb odpowiada temu, co przewiduje ustawa. To nie dowodzi związku przyczynowego, ale trudno o prostsze wyjaśnienie zgodne jednocześnie z danymi i z treścią przepisu.

Czego ten wynik nie mówi

Co z tego wynika

Liczba absolwentów pielęgniarstwa bywa podawana jako miara dopływu nowych rąk do pracy w ochronie zdrowia. Przy 90% osób, które pracowały już przed rozpoczęciem studiów, w znacznej części nią nie jest. To ta sama kadra, która już jest w systemie — przesuwająca się w tabeli współczynników w górę.

Dla kandydatki po maturze wynika z tego coś innego, niż sugeruje nagłówek o trzynastu tysiącach. Na starcie pielęgniarstwo dzienne wypada podobnie jak inne kierunki. Wyróżnia je co innego: ścieżka awansu zapisana w ustawie, na której kolejny stopień wykształcenia ma odpowiednik w konkretnej kwocie. Czy w praktyce przełoży się na wypłatę, zależy już od pracodawcy i od tego, jak zaszereguje daną osobę — a to, jak pokazują sądy, bywa sporne.

Jak to policzyliśmy