Stacjonarne, I stopnia, rocznik 2024
Muzyka i sztuki sceniczne — studia dzienne I stopnia
Po kierunku muzyka i sztuki sceniczne (stacjonarne, I stopnia) mediana zarobków w pierwszym roku po dyplomie wynosi 3 212 zł brutto — dane Ekonomicznych Losów Absolwentów (MNiSW) dla rocznika 2024. Porównujemy 69 programów na 26 uczelniach; między nimi mediany sięgają od 53 do 8 457 zł.
Uwaga: ten kod klasyfikacji zbiera 18 różnych kierunków i żaden nie jest wyraźnie główny — instrumentalistyka (14), jazz i muzyka estradowa (11), wokalistyka (11), edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej (6) i 14 innych.
- Mediana zarobków
- 3 212 złbrutto miesięcznie,
w pierwszym roku po dyplomie - Środkowe 80% programów
- 824 – 5 262 złrozstrzał 6,4×
- Skrajne programy
- 53 – 8 457 złrozstrzał 160,9×
- Programów w porównaniu
- 69z 69 w tabeli · 1 490 absolwentów
- Kontynuuje naukę
- 92%dyplom jest tu przystankiem, nie metą · z 12 programów
Wszystkie kwoty są brutto — przed składkami i zaliczką na podatek. Ile z nich zostaje na koncie, zależy od formy zatrudnienia; przeliczysz to w naszym serwisie Ile zostaje.
Gdzie studiować ma znaczenie
Górne 10% programów daje medianę 5 262 zł, dolne 10% — 824 zł. To 6,4-krotna różnica przy tej samej nazwie kierunku i tym samym trybie studiów. Wybór uczelni waży tu więcej niż wybór między pokrewnymi kierunkami.
Co znaczy „ile osób stoi za medianą”
Mediana zarobków dla programu liczona jest na absolwentach, którzy po dyplomie poszli do pracy i pojawili się w rejestrach ZUS. Jeśli takich osób jest kilkanaście, wynik potrafi się zmienić o kilkaset złotych przez to, kto akurat w danym miesiącu miał umowę.
Domyślnie pokazujemy wszystkie programy, a te o niepewnej medianie oznaczamy żółtym znacznikiem — bo ukrycie danych jest dla czytelnika tym samym co ich brak. Do statystyk całego zestawienia i na wykres wchodzą jednak tylko programy z co najmniej 20 osobami za medianą.
Przełącznik wyżej pozwala zaostrzyć kryterium: „co najmniej 20 osób” zostawia programy, na których opieramy statystyki, a „co najmniej 50 osób” — tylko te naprawdę duże, gdzie pojedyncza osoba niczego nie przesuwa. Im ostrzejsze kryterium, tym pewniejsza liczba i tym mniej uczelni do porównania.
| Kierunek i uczelnia | Mediana zarobków, 1. rok po dyplomie | Rozrzut zarobków | Bez pracy w pierwszym roku | Osób za medianą z ilu policzona | Czesne / rok |
|---|---|---|---|---|---|
| Jazz i muzyka estradowa Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach, Katowice 85% uczy się dalej | 8 457 zł | <1 tyg. | 2z 20 absolwentów | brak danych | |
| Jazz i muzyka estradowa Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina w Warszawie, Białystok 60% pracuje w Polsce 70% uczy się dalej | 6 804 zł | <1 tyg. | 2z 10 absolwentów | brak danych | |
| Wokalistyka Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina w Warszawie, Białystok 69% uczy się dalej | 6 267 zł | 2 tyg. | 3z 13 absolwentów | brak danych | |
| Kompozycja i teoria muzyki Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, Łódź rocznik 2016 100% uczy się dalej | 5 839 zł | <1 tyg. | 0z 11 absolwentów | brak danych | |
| Instrumentalistyka Akademia Muzyczna im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku, Gdańsk 59% pracuje w Polsce 96% uczy się dalej | 5 659 zł | <1 tyg. | 1z 44 absolwentów |
bezpłatne uczelnia publiczna |
|
| Instrumentalistyka Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina w Warszawie, Białystok 47% pracuje w Polsce 91% uczy się dalej | 5 575 zł | <1 tyg. | 3z 66 absolwentów |
bezpłatne uczelnia publiczna |
|
| Instrumentalistyka Akademia Sztuki w Szczecinie, Szczecin 65% pracuje w Polsce 96% uczy się dalej | 5 262 zł | <1 tyg. | 1z 26 absolwentów | brak danych | |
| Edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina w Warszawie, Białystok 58% pracuje w Polsce 67% uczy się dalej | 5 071 zł | <1 tyg. | 2z 12 absolwentów | brak danych | |
| Instrumentalistyka Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu, Wrocław 63% pracuje w Polsce 86% uczy się dalej | 4 759 zł | <1 tyg. | 4z 43 absolwentów |
bezpłatne uczelnia publiczna |
|
| Wokalistyka Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie, Kraków 56% pracuje w Polsce 81% uczy się dalej | 4 577 zł | <1 tyg. | 2z 16 absolwentów | brak danych | |
| Jazz i muzyka estradowa Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Lublin 69% uczy się dalej | 4 132 zł | 2 tyg. | 3z 13 absolwentów | brak danych | |
| Produkcja teatralna i organizacja wydarzeń artystycznych Uniwersytet Łódzki, Łódź nabór wstrzymany rocznik 2022 79% uczy się dalej | 4 111 zł | 2 tyg. | 5z 24 absolwentów | brak danych | |
| Edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Olsztyn 42% pracuje w Polsce 84% uczy się dalej | 4 004 zł | <1 tyg. | 1z 19 absolwentów | brak danych | |
| Taniec Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina w Warszawie, Białystok 67% pracuje w Polsce 73% uczy się dalej | 3 980 zł | <1 tyg. | 3z 15 absolwentów | brak danych | |
| Instrumentalistyka Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina w Warszawie, Białystok rocznik 2019 89% uczy się dalej | 3 936 zł | <1 tyg. | 3z 28 absolwentów | brak danych | |
| Instrumentalistyka Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, Łódź rocznik 2019 81% uczy się dalej | 3 863 zł | <1 tyg. | 6z 32 absolwentów | brak danych | |
| Aktorstwo nowych mediów Warszawska Szkoła Filmowa z siedzibą w Warszawie, Warszawa | 3 699 zł | 4 tyg. | 6z 11 absolwentów | brak danych | |
| Muzyka w przestrzeni publicznej Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie, Częstochowa rocznik 2022 86% uczy się dalej | 3 656 zł | <1 tyg. | 2z 14 absolwentów | brak danych | |
| Instrumentalistyka Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach, Katowice 47% pracuje w Polsce 97% uczy się dalej | 3 644 zł | <1 tyg. | 1z 72 absolwentów |
bezpłatne uczelnia publiczna |
|
| Wiedza o teatrze Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań rocznik 2022 68% uczy się dalej | 3 635 zł | <1 tyg. | 5z 12 absolwentów | brak danych | |
| Wokalistyka Akademia Muzyczna im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku, Gdańsk rocznik 2015 83% uczy się dalej | 3 337 zł | 2 tyg. | 3z 18 absolwentów | brak danych | |
| Jazz i muzyka estradowa Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy, Bydgoszcz 38% pracuje w Polsce 86% uczy się dalej | 3 310 zł | <1 tyg. | 1z 21 absolwentów | brak danych | |
| Muzykologia Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Lublin 61% pracuje w Polsce 89% uczy się dalej | 3 293 zł | <1 tyg. | 1z 18 absolwentów | brak danych | |
| Kompozycja i teoria muzyki Akademia Muzyczna im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu, Poznań 69% pracuje w Polsce 85% uczy się dalej | 3 256 zł | <1 tyg. | 1z 13 absolwentów | brak danych | |
| Instrumentalistyka Akademia Muzyczna im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu, Poznań 52% pracuje w Polsce 94% uczy się dalej | 3 218 zł | <1 tyg. | 2z 50 absolwentów |
bezpłatne uczelnia publiczna |
|
| Wokalistyka Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy, Bydgoszcz rocznik 2015 90% uczy się dalej | 3 212 zł | 2 tyg. | 2z 20 absolwentów | brak danych | |
| Filmoznawstwo i wiedza o nowych mediach Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Kraków 55% pracuje w Polsce 76% uczy się dalej | 3 203 zł | <1 tyg. | 4z 29 absolwentów | brak danych | |
| Wokalistyka Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, Łódź nabór wstrzymany rocznik 2021 87% uczy się dalej | 3 146 zł | <1 tyg. | 2z 15 absolwentów | brak danych | |
| Filmoznawstwo i kultura mediów Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań 64% pracuje w Polsce 81% uczy się dalej | 3 081 zł | 2 tyg. | 4z 31 absolwentów |
bezpłatne uczelnia publiczna |
|
| Musical i choreografia Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, Łódź nabór wstrzymany rocznik 2021 74% uczy się dalej | 3 036 zł | <1 tyg. | 5z 19 absolwentów | brak danych | |
| Instrumentalistyka Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, Łódź 96% uczy się dalej | 2 889 zł | <1 tyg. | 1z 47 absolwentów |
bezpłatne uczelnia publiczna |
|
| Jazz i muzyka improwizowana Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie, Kraków 60% pracuje w Polsce 93% uczy się dalej | 2 857 zł | <1 tyg. | 1z 15 absolwentów | brak danych | |
| Muzykologia Uniwersytet Opolski, Opole rocznik 2015 91% uczy się dalej | 2 842 zł | 5 tyg. | 1z 11 absolwentów | brak danych | |
| Wokalistyka Akademia Muzyczna im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku, Gdańsk 47% pracuje w Polsce 76% uczy się dalej | 2 814 zł | <1 tyg. | 2z 17 absolwentów | brak danych | |
| Instrumentalistyka Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie, Kraków 56% pracuje w Polsce 87% uczy się dalej | 2 634 zł | <1 tyg. | 6z 78 absolwentów |
bezpłatne uczelnia publiczna |
|
| Jazz i muzyka estradowa Akademia Muzyczna im. Stanisława Moniuszki w Gdańsku, Gdańsk 77% uczy się dalej | 2 600 zł | <1 tyg. | 2z 10 absolwentów | brak danych | |
| Jazz i muzyka estradowa Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Nysie, Nysa 90% uczy się dalej | 2 586 zł | <1 tyg. | 1z 21 absolwentów | brak danych | |
| Jazz i muzyka estradowa Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Nysie, Nysa rocznik 2018 67% uczy się dalej | 2 521 zł | 4 tyg. | 12z 36 absolwentów | brak danych | |
| Jazz i muzyka rozrywkowa Uniwersytet Rzeszowski, Rzeszów 69% uczy się dalej | 2 475 zł | <1 tyg. | 3z 13 absolwentów | brak danych | |
| Muzykologia Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Kraków rocznik 2018 100% uczy się dalej | 2 466 zł | <1 tyg. | 0z 15 absolwentów | brak danych | |
| Jazz i muzyka estradowa Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu, Wrocław rocznik 2017 90% uczy się dalej | 2 203 zł | <1 tyg. | 1z 10 absolwentów | brak danych | |
| Instrumentalistyka Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina w Warszawie, Białystok 94% uczy się dalej | 2 170 zł | 2 tyg. | 1z 17 absolwentów | brak danych | |
| Edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina w Warszawie, Białystok rocznik 2019 94% uczy się dalej | 2 130 zł | <1 tyg. | 1z 16 absolwentów | brak danych | |
| Kompozycja i teoria muzyki Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu, Wrocław 94% uczy się dalej | 2 116 zł | <1 tyg. | 1z 13 absolwentów | brak danych | |
| Wiedza o teatrze Akademia Teatralna im. Aleksandra Zelwerowicza w Warszawie, Warszawa 62% pracuje w Polsce 83% uczy się dalej | 2 082 zł | 1 tyg. | 3z 24 absolwentów | brak danych | |
| Wokalistyka Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy, Bydgoszcz 92% uczy się dalej | 1 996 zł | <1 tyg. | 1z 12 absolwentów | brak danych | |
| Muzykologia Uniwersytet Wrocławski, Wrocław 64% pracuje w Polsce 73% uczy się dalej | 1 914 zł | <1 tyg. | 2z 11 absolwentów | brak danych | |
| Wiedza o teatrze Uniwersytet Gdański, Gdańsk 91% uczy się dalej | 1 882 zł | <1 tyg. | 1z 11 absolwentów | brak danych | |
| Edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina w Warszawie, Białystok rocznik 2021 92% uczy się dalej | 1 804 zł | <1 tyg. | 1z 10 absolwentów | brak danych | |
| Kompozycja i teoria muzyki Akademia Muzyczna im. Krzysztofa Pendereckiego w Krakowie, Kraków rocznik 2021 73% uczy się dalej | 1 706 zł | <1 tyg. | 3z 12 absolwentów | brak danych | |
| Edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach, Katowice 59% pracuje w Polsce 94% uczy się dalej | 1 637 zł | <1 tyg. | 1z 17 absolwentów | brak danych | |
| Instrumentalistyka Akademia Muzyczna im. Feliksa Nowowiejskiego w Bydgoszczy, Bydgoszcz 50% pracuje w Polsce 96% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności | 1 471 zł | <1 tyg. | 1z 48 absolwentów |
bezpłatne uczelnia publiczna |
|
| Taniec Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi, Łódź rocznik 2019 62% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności | 1 439 zł | <1 tyg. | 6z 21 absolwentów | brak danych | |
| Instrumentalistyka Akademia Muzyczna im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu, Poznań rocznik 2018 97% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności | 1 356 zł | <1 tyg. | 1z 27 absolwentów | brak danych | |
| Jazz i muzyka estradowa Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Lublin rocznik 2017 75% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności | 1 323 zł | 4 tyg. | 2z 12 absolwentów | brak danych | |
| Wokalistyka Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach, Katowice 64% pracuje w Polsce 93% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności | 1 281 zł | <1 tyg. | 1z 14 absolwentów | brak danych | |
| Wokalistyka Akademia Muzyczna im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu, Poznań 90% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności | 1 069 zł | <1 tyg. | 1z 10 absolwentów | brak danych | |
| Taniec Akademia Muzyczna im. Karola Szymanowskiego w Katowicach, Katowice mediana poniżej progu wiarygodności | 1 057 zł | <1 tyg. | 5z 14 absolwentów | brak danych | |
| Muzykologia Uniwersytet Warszawski, Warszawa rocznik 2022 94% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności | 1 011 zł | 2 tyg. | 1z 17 absolwentów | brak danych | |
| Edukacja artystyczna w zakresie sztuki muzycznej Uniwersytet Śląski w Katowicach, Katowice 67% pracuje w Polsce 100% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności | 895 zł | <1 tyg. | 0z 12 absolwentów | brak danych | |
| Jazz i muzyka estradowa Akademia Muzyczna im. Ignacego Jana Paderewskiego w Poznaniu, Poznań 69% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności | 886 zł | <1 tyg. | 3z 13 absolwentów | brak danych | |
| Muzyka w multimediach Uniwersytet Śląski w Katowicach, Katowice 80% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności | 833 zł | <1 tyg. | 2z 10 absolwentów | brak danych | |
| Jazz i muzyka estradowa Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, Łódź 83% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności | 824 zł | <1 tyg. | 2z 12 absolwentów | brak danych | |
| Wokalistyka Akademia Muzyczna im. Karola Lipińskiego we Wrocławiu, Wrocław 91% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności | 659 zł | <1 tyg. | 1z 11 absolwentów | brak danych | |
| Instrumentalistyka Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina w Warszawie, Białystok rocznik 2019 95% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności | 550 zł | <1 tyg. | 2z 42 absolwentów | brak danych | |
| Wiedza o teatrze Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Kraków 59% pracuje w Polsce 86% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności | 537 zł | <1 tyg. | 2z 22 absolwentów | brak danych | |
| Wokalistyka Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, Łódź nabór wstrzymany rocznik 2018 100% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności | 349 zł | <1 tyg. | 0z 22 absolwentów | brak danych | |
| Sztuki sceniczne Akademia Muzyczna im. Grażyny i Kiejstuta Bacewiczów w Łodzi, Łódź 93% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności | 115 zł | <1 tyg. | 1z 14 absolwentów | brak danych | |
| Taniec Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi, Łódź 78% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności | 53 zł | <1 tyg. | 3z 18 absolwentów | brak danych |
Mediana to nie wszystko
W 34 z 69 programów górne 20% absolwentów zarabia co najmniej dwa razy tyle co dolne 20%. Mediana mówi więc o typowym absolwencie, ale nie o tym, na co możesz liczyć — dlatego przy każdym programie pokazujemy pasmo, w którym mieści się środkowe 60%.
Jak pewna jest praca po tym kierunku
Mediana mówi, ile zarabiają ci, którzy pracują. Nie mówi, ilu z nich musiało na tę pracę poczekać. To druga połowa odpowiedzi — i bywa, że ważniejsza od pierwszej.
- Czas bez pracy
- mniej niż pół miesiącaw pierwszym roku po dyplomie, licząc na wszystkich absolwentach razem — także tych, którzy bezrobotni nie byli ani dnia (0,0% czasu)
- Doświadczyło bezrobocia
- 0%absolwentów, choćby przez miesiąc
- Długość przerwy
- 3,2miesiąca — u tych, których bezrobocie dotknęło
- Do pierwszej pracy
- 6,0miesięcy średnio od dyplomu
Sam procent nie odróżnia wielu krótkich przerw od nielicznych, ale długich. U tych, których dotyczą, trwają średnio 3,2 miesiąca.
To wyraźnie mniej niż przeciętnie w Polsce (2,6%) — po tym kierunku praca znajduje się pewniej niż po większości innych.
Ryzyko różni się też między uczelniami: od 0,0% do 9,8%.
Co dzieje się przez pięć lat po dyplomie
Wszystkie liczby wyżej opisują pierwszy rok po dyplomie. To za mało, żeby ocenić kierunek — po jednych zawodach wchodzi się od razu na docelową pensję, po innych pierwszy rok to staż albo praktyka. Pięciu lat obserwacji doczekał się na razie rocznik 2020, więc poniższy wykres opisuje jego losy, a nie najświeższego rocznika.
Słupki to mediana zarobków, czerwona linia ryzyko bezrobocia. Kwoty przeliczone na dzisiejsze pieniądze, więc wzrost jest realny, a nie inflacyjny.
Absolwenci rocznika 2020 zarabiali w pierwszym roku po dyplomie 2 281 zł, a w 5. roku 6 802 zł — o 198% więcej, już po odjęciu inflacji. Ryzyko bezrobocia wzrosło z 0,4% do 1,4%.
Kogo opisują te zarobki
Przed studiami pracowało 16% absolwentów typowego programu, więc te kwoty opisują początek kariery zawodowej.
Ten sam kierunek inaczej
Tryb i poziom studiów zmieniają wynik bardziej niż wybór uczelni. Te same dane dla pozostałych wariantów:
- stacjonarne, II stopnia mediana 4 547 zł · 60 programów
Zastanawiasz się, czy iść na kolejny stopień? Zobacz porównanie zarobków po licencjacie i po magisterce na tych samych uczelniach.
Skąd te liczby
- Dane pochodzą z ogólnopolskiego systemu monitorowania Ekonomicznych Losów Absolwentów szkół wyższych (ELA), edycja 11 (2026), rocznik dyplomu 2024. Zestawienie własne.
- Zarobki to kwoty brutto ze wszystkich źródeł zarejestrowanych w ZUS, liczone wyłącznie za okresy, w których absolwent nie studiował dalej. Uśrednienie obejmuje także miesiące bez pracy.
- Poza statystyką zostają też programy, po których więcej niż 60% rocznika idzie na kolejny stopień. Tam „zarobki absolwenta” opisują nieliczną grupę, która poszła do pracy zamiast studiować dalej — na każdej uczelni inną, więc porównanie mierzyłoby odsetek kontynuujących, a nie płace.
- Do mediany grupy, wykresu i porównania uczelni wchodzą programy z co najmniej 30 absolwentami rocznika 2024, wśród których przynajmniej 70% występuje w rejestrach ZUS. Pozostałe zostają w tabeli z podanym zastrzeżeniem — nie znikają, bo dane, których nie widać, są dla czytelnika tym samym co dane, których nie ma.
- Kwoty ze starszych roczników przeliczamy na ceny 2024 roku wskaźnikiem cen GUS. Bez tego rocznik 2022 wyglądałby na ubogi wyłącznie z powodu inflacji.
- Czesne pochodzi z systemu RAD-on (rejestr POL-on). Przy oznaczeniu „szacunek” uczelnia nie zgłosiła opłaty i podajemy medianę porównywalnych programów — to przybliżenie, nie dane.
- ZUS nie widzi dochodów osób pracujących za granicą ani realnych przychodów z działalności gospodarczej, gdzie liczy się zadeklarowana podstawa składek, a nie faktyczny zarobek. Na kierunkach z dużym udziałem samozatrudnienia zarobki są przez to zaniżone.