Niestacjonarne, jednolite magisterskie, rocznik 2024
Prawo — studia zaoczne jednolite magisterskie
Po kierunku prawo (niestacjonarne, jednolite magisterskie) mediana zarobków w pierwszym roku po dyplomie wynosi 5 600 zł brutto — dane Ekonomicznych Losów Absolwentów (MNiSW) dla rocznika 2024. Porównujemy 88 programów na 46 uczelniach; między nimi mediany sięgają od 4 588 do 7 948 zł.
2 kierunki pod jednym kodem klasyfikacji: prawo (87), prawo kanoniczne (1).
- Mediana zarobków
- 5 600 złbrutto miesięcznie,
w pierwszym roku po dyplomie - Środkowe 80% programów
- 5 233 – 7 697 złrozstrzał 1,5×
- Skrajne programy
- 4 588 – 7 948 złrozstrzał 1,7×
- Programów w porównaniu
- 29z 88 w tabeli · 3 568 absolwentów
- Kontynuuje naukę
- 8%większość idzie prosto do pracy · z 43 programy
Mediana wyżej obejmuje 88 z 88 programów — wszystkie poza tymi, w których dane są wprost błędne. Liczona wyłącznie na 29 programach z najpewniejszą medianą wyniosłaby 6 339 zł.
Wszystkie kwoty są brutto — przed składkami i zaliczką na podatek. Ile z nich zostaje na koncie, zależy od formy zatrudnienia; przeliczysz to w naszym serwisie Ile zostaje.
Gdzie studiować ma znaczenie
Górne 10% programów daje medianę 7 697 zł, dolne 10% — 5 233 zł. To 1,5-krotna różnica przy tej samej nazwie kierunku i tym samym trybie studiów. Wybór uczelni waży tu więcej niż wybór między pokrewnymi kierunkami.
Co znaczy „ile osób stoi za medianą”
Mediana zarobków dla programu liczona jest na absolwentach, którzy po dyplomie poszli do pracy i pojawili się w rejestrach ZUS. Jeśli takich osób jest kilkanaście, wynik potrafi się zmienić o kilkaset złotych przez to, kto akurat w danym miesiącu miał umowę.
Domyślnie pokazujemy wszystkie programy, a te o niepewnej medianie oznaczamy żółtym znacznikiem — bo ukrycie danych jest dla czytelnika tym samym co ich brak. Do statystyk całego zestawienia i na wykres wchodzą jednak tylko programy z co najmniej 20 osobami za medianą.
Przełącznik wyżej pozwala zaostrzyć kryterium: „co najmniej 20 osób” zostawia programy, na których opieramy statystyki, a „co najmniej 50 osób” — tylko te naprawdę duże, gdzie pojedyncza osoba niczego nie przesuwa. Im ostrzejsze kryterium, tym pewniejsza liczba i tym mniej uczelni do porównania.
| Kierunek i uczelnia | Mediana zarobków, 1. rok po dyplomie | Rozrzut zarobków | Bez pracy w pierwszym roku | Osób za medianą z ilu policzona | Czesne / rok |
|---|---|---|---|---|---|
| Prawo Uniwersytet SWPS, Warszawa | 7 948 zł | <1 tyg. | 52z 57 absolwentów |
14 134 zł rejestr |
|
| Prawo Akademia Nauk Stosowanych im. prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach, Kielce | 7 803 zł | 3 tyg. | 20z 21 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Wyższa Szkoła Umiejętności Społecznych im. prof. Michała Iwaszkiewicza, Poznań | 7 697 zł | <1 tyg. | 26z 28 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Europejska Wyższa Szkoła Prawa i Administracji w Warszawie, Londyn | 7 532 zł | <1 tyg. | 102z 123 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Akademia Leona Koźmińskiego w Warszawie, Warszawa | 7 437 zł | <1 tyg. | 45z 55 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Warszawa | 7 267 zł | <1 tyg. | 59z 71 absolwentów |
7 500 zł rejestr |
|
| Prawo Uniwersytet Opolski, Opole | 7 089 zł | <1 tyg. | 20z 22 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uczelnia Łazarskiego w Warszawie, Warszawa | 7 024 zł | 2 tyg. | 82z 88 absolwentów |
10 940 zł rejestr |
|
| Prawo Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu im. Eugeniusza Kwiatkowskiego w Gdyni, Lębork | 6 618 zł | <1 tyg. | 28z 28 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet WSB Merito we Wrocławiu, Wrocław | 6 575 zł | 2 tyg. | 39z 39 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Akademia Humanitas, Sosnowiec | 6 538 zł | 2 tyg. | 65z 72 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Szczeciński, Szczecin | 6 480 zł | <1 tyg. | 28z 30 absolwentów |
4 920 zł rejestr |
|
| Prawo Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń | 6 415 zł | 2 tyg. | 35z 38 absolwentów |
ok. 6 000 zł szacunek |
|
| Prawo Społeczna Akademia Nauk z siedzibą w Łodzi, Łódź | 6 349 zł | 3 tyg. | 32z 32 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Wyższa Szkoła Prawa we Wrocławiu, Wrocław | 6 339 zł | 1 tyg. | 32z 34 absolwentów |
8 000 zł rejestr |
|
| Prawo Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Kraków | 6 288 zł | 2 tyg. | 60z 80 absolwentów |
ok. 6 000 zł szacunek |
|
| Prawo Uniwersytet Gdański, Gdańsk | 6 110 zł | <1 tyg. | 56z 60 absolwentów |
8 100 zł rejestr |
|
| Prawo Uniwersytet Warszawski, Warszawa | 6 062 zł | <1 tyg. | 133z 187 absolwentów |
8 500 zł rejestr |
|
| Prawo Uniwersytet Wrocławski, Wrocław | 6 035 zł | 3 tyg. | 157z 171 absolwentów |
9 400 zł rejestr |
|
| Prawo Uniwersytet w Białymstoku, Białystok | 5 963 zł | 3 tyg. | 28z 35 absolwentów |
5 500 zł rejestr |
|
| Prawo Uniwersytet WSB Merito w Poznaniu, Warszawa | 5 822 zł | <1 tyg. | 23z 27 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Lublin | 5 659 zł | 4 tyg. | 30z 34 absolwentów |
6 500 zł rejestr |
|
| Prawo Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań | 5 600 zł | <1 tyg. | 62z 88 absolwentów |
5 450 zł rejestr |
|
| Prawo Uniwersytet Łódzki, Łódź | 5 511 zł | 3 tyg. | 54z 57 absolwentów |
5 500 zł rejestr |
|
| Prawo Uniwersytet Śląski w Katowicach, Katowice | 5 436 zł | 3 tyg. | 151z 173 absolwentów |
ok. 6 000 zł szacunek |
|
| Prawo Wyższa Szkoła Prawa i Administracji Rzeszowska Szkoła Wyższa z siedzibą w Rzeszowie, Rzeszów | 5 401 zł | 3 tyg. | 28z 32 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Lublin | 5 233 zł | 4 tyg. | 52z 55 absolwentów |
ok. 6 000 zł szacunek |
|
| Prawo Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Olsztyn | 4 704 zł | 3 tyg. | 29z 31 absolwentów |
5 800 zł rejestr |
|
| Prawo Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, Kraków | 4 588 zł | 2 tyg. | 41z 45 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Społeczna Akademia Nauk z siedzibą w Łodzi, Łódź rocznik 2021 | 8 136 zł | <1 tyg. | 19z 20 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet SWPS, Warszawa | 7 787 zł | <1 tyg. | 12z 13 absolwentów | brak danych | |
| Prawo kanoniczne Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Warszawa | 7 583 zł | <1 tyg. | 7z 12 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Pomorski w Słupsku, Słupsk | 7 417 zł | <1 tyg. | 13z 13 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uczelnia Biznesu i Nauk Stosowanych „Varsovia”, Poznań | 7 364 zł | 1 tyg. | 15z 16 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet SWPS, Warszawa rocznik 2016 | 7 204 zł | 2 tyg. | 55z 59 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Europejska Wyższa Szkoła Prawa i Administracji w Warszawie, Londyn rocznik 2020 67% pracuje w Polsce | 7 060 zł | <1 tyg. | 10z 15 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Akademia Handlowa Nauk Stosowanych w Radomiu, Radom | 6 948 zł | <1 tyg. | 9z 10 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Menedżerska Akademia Nauk Stosowanych w Warszawie, Warszawa nabór wstrzymany | 6 884 zł | <1 tyg. | 15z 16 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi, Łódź | 6 738 zł | <1 tyg. | 9z 12 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Wyższa Szkoła Umiejętności Społecznych im. prof. Michała Iwaszkiewicza, Poznań rocznik 2019 | 6 732 zł | 2 tyg. | 40z 44 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet WSB Merito w Gdańsku, Gdańsk rocznik 2016 | 6 461 zł | <1 tyg. | 10z 11 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet WSB Merito w Gdańsku, Gdańsk | 6 395 zł | 4 tyg. | 18z 22 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Akademia Kujawsko-Pomorska, Bydgoszcz | 6 371 zł | 4 tyg. | 18z 18 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Menedżerska Akademia Nauk Stosowanych w Warszawie, Warszawa nabór wstrzymany rocznik 2018 | 6 358 zł | <1 tyg. | 40z 45 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Akademia Nauk Stosowanych w Bielsku-Białej, Bielsko-Biała | 6 298 zł | 2 tyg. | 16z 17 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Łódzki, Łódź rocznik 2017 | 6 128 zł | 8 tyg. | 18z 19 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uczelnia Łazarskiego w Warszawie, Warszawa rocznik 2017 | 5 857 zł | <1 tyg. | 32z 33 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Jana Długosza w Częstochowie, Częstochowa rocznik 2022 | 5 843 zł | 2 tyg. | 11z 11 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Ekonomiczny w Krakowie, Kraków | 5 812 zł | 2 tyg. | 12z 14 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, Kraków | 5 561 zł | 2 tyg. | 13z 15 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Akademia Leona Koźmińskiego w Warszawie, Warszawa rocznik 2016 | 5 558 zł | 3 tyg. | 61z 69 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Rzeszowski, Rzeszów | 5 472 zł | 3 tyg. | 15z 18 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Gdański, Gdańsk rocznik 2017 | 5 460 zł | 2 tyg. | 14z 20 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, Kraków rocznik 2017 | 5 431 zł | 2 tyg. | 26z 28 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Akademia Nauk Stosowanych im. prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach, Kielce rocznik 2019 | 5 411 zł | 4 tyg. | 19z 19 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Zielonogórski w Zielonej Górze, Zielona Góra | 5 311 zł | 3 tyg. | 11z 12 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach, Kielce rocznik 2022 | 5 261 zł | 6 tyg. | 14z 17 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Warszawski, Warszawa rocznik 2018 | 5 067 zł | 3 tyg. | 12z 14 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, Warszawa rocznik 2016 | 4 970 zł | 3 tyg. | 98z 116 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Wrocławski, Wrocław rocznik 2017 | 4 904 zł | 5 tyg. | 29z 32 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Akademia Nauk Stosowanych w Bielsku-Białej, Bielsko-Biała rocznik 2016 | 4 899 zł | 2 tyg. | 23z 24 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Menedżerska Akademia Nauk Stosowanych w Warszawie, Warszawa nabór wstrzymany rocznik 2016 | 4 855 zł | 5 tyg. | 24z 26 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Akademia Nauk Stosowanych w Bielsku-Białej, Bielsko-Biała rocznik 2022 | 4 842 zł | 5 tyg. | 11z 14 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Poznań rocznik 2017 | 4 797 zł | 3 tyg. | 22z 26 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet SWPS, Warszawa rocznik 2016 | 4 778 zł | 1 tyg. | 21z 24 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Zielonogórski w Zielonej Górze, Zielona Góra rocznik 2022 | 4 711 zł | <1 tyg. | 15z 15 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Wyższa Szkoła Prawa we Wrocławiu, Wrocław rocznik 2022 | 4 544 zł | 3 tyg. | 16z 16 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Kraków rocznik 2018 | 4 390 zł | 3 tyg. | 60z 64 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Śląski w Katowicach, Katowice rocznik 2017 | 4 344 zł | 4 tyg. | 63z 70 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Wyższa Szkoła Umiejętności Społecznych im. prof. Michała Iwaszkiewicza, Poznań rocznik 2016 | 4 305 zł | 3 tyg. | 28z 28 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie, Olsztyn rocznik 2016 | 4 226 zł | 3 tyg. | 42z 45 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Akademia Kujawsko-Pomorska, Bydgoszcz rocznik 2016 | 4 165 zł | 5 tyg. | 23z 27 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uczelnia Jana Wyżykowskiego, Polkowice nabór wstrzymany | 4 047 zł | 2 tyg. | 14z 16 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Wyższa Szkoła Prawa we Wrocławiu, Wrocław rocznik 2016 | 4 031 zł | 3 tyg. | 27z 37 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet w Białymstoku, Białystok rocznik 2016 | 3 986 zł | 4 tyg. | 82z 93 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Wyższa Szkoła Administracji i Biznesu im. Eugeniusza Kwiatkowskiego w Gdyni, Lębork rocznik 2016 | 3 956 zł | 5 tyg. | 23z 25 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Szczeciński, Szczecin rocznik 2017 | 3 853 zł | 2,1 mies. | 22z 24 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń rocznik 2016 | 3 745 zł | 5 tyg. | 75z 81 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Poznańska Akademia Medyczna Nauk Stosowanych im. Księcia Mieszka I, Poznań rocznik 2016 | 3 727 zł | 2 tyg. | 19z 20 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Europejska Wyższa Szkoła Prawa i Administracji w Warszawie, Londyn 50% pracuje w Polsce | 3 461 zł | 3 tyg. | 6z 12 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Opolski, Opole rocznik 2016 | 3 418 zł | 4 tyg. | 25z 30 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Akademia Nauk Stosowanych im. prof. Edwarda Lipińskiego w Kielcach, Kielce rocznik 2016 | 3 373 zł | 5 tyg. | 33z 43 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, Lublin rocznik 2016 | 3 261 zł | 6 tyg. | 41z 48 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Akademia Górnośląska im. Wojciecha Korfantego w Katowicach, Katowice rocznik 2018 | 3 212 zł | 2 tyg. | 16z 18 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Wyższa Szkoła Prawa i Administracji Rzeszowska Szkoła Wyższa z siedzibą w Rzeszowie, Rzeszów rocznik 2016 | 3 212 zł | 5 tyg. | 43z 43 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Lublin rocznik 2016 | 3 111 zł | 2,3 mies. | 43z 53 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Uniwersytet Rzeszowski, Rzeszów rocznik 2016 | 2 937 zł | 2,3 mies. | 39z 43 absolwentów | brak danych | |
| Prawo Europejska Wyższa Szkoła Prawa i Administracji w Warszawie, Londyn rocznik 2019 60% pracuje w Polsce | 1 920 zł | <1 tyg. | 6z 10 absolwentów | brak danych |
Mediana to nie wszystko
W 1 z 29 programów górne 20% absolwentów zarabia co najmniej dwa razy tyle co dolne 20%. Mediana mówi więc o typowym absolwencie, ale nie o tym, na co możesz liczyć — dlatego przy każdym programie pokazujemy pasmo, w którym mieści się środkowe 60%.
Jak pewna jest praca po tym kierunku
Mediana mówi, ile zarabiają ci, którzy pracują. Nie mówi, ilu z nich musiało na tę pracę poczekać. To druga połowa odpowiedzi — i bywa, że ważniejsza od pierwszej.
- Czas bez pracy
- mniej niż pół miesiącaw pierwszym roku po dyplomie, licząc na wszystkich absolwentach razem — także tych, którzy bezrobotni nie byli ani dnia (4,1% czasu)
- Doświadczyło bezrobocia
- 10%absolwentów, choćby przez miesiąc
- Długość przerwy
- 4,0miesiąca — u tych, których bezrobocie dotknęło
- Do pierwszej pracy
- 1,0miesięcy średnio od dyplomu
Sam procent nie odróżnia wielu krótkich przerw od nielicznych, ale długich. U tych, których dotyczą, trwają średnio 4,0 miesiąca.
To mniej więcej tyle, co przeciętnie w Polsce (3,6%).
Ryzyko różni się też między uczelniami: od 0,3% do 8,3%.
Które uczelnie łączą jedno z drugim
Wyższa mediana nie zawsze idzie w parze z pewniejszą pracą. Każdy punkt to jedna uczelnia: w pionie zarobki, w poziomie ryzyko bezrobocia. Przerywane linie to wartości środkowe dla tego kierunku, więc zielone punkty w lewym górnym rogu łączą jedno z drugim, a czerwone w prawym dolnym nie dają ani jednego, ani drugiego.
Kliknij punkt, żeby zobaczyć szczegóły. Na mapie są tylko programy z wiarygodną medianą.
Co dzieje się przez pięć lat po dyplomie
Wszystkie liczby wyżej opisują pierwszy rok po dyplomie. To za mało, żeby ocenić kierunek — po jednych zawodach wchodzi się od razu na docelową pensję, po innych pierwszy rok to staż albo praktyka. Pięciu lat obserwacji doczekał się na razie rocznik 2020, więc poniższy wykres opisuje jego losy, a nie najświeższego rocznika.
Słupki to mediana zarobków, czerwona linia ryzyko bezrobocia. Kwoty przeliczone na dzisiejsze pieniądze, więc wzrost jest realny, a nie inflacyjny.
Absolwenci rocznika 2020 zarabiali w pierwszym roku po dyplomie 5 094 zł, a w 5. roku 7 670 zł — o 51% więcej, już po odjęciu inflacji. Ryzyko bezrobocia spadło w tym czasie z 5,7% do 2,3%.
Kogo opisują te zarobki
W typowym programie z tego zestawienia 60% absolwentów pracowało już przed rozpoczęciem studiów. Te zarobki opisują więc przede wszystkim ludzi, którzy uzupełniali wykształcenie w trakcie kariery, a nie osoby wchodzące na rynek pracy po maturze.
Ten sam kierunek inaczej
Tryb i poziom studiów zmieniają wynik bardziej niż wybór uczelni. Te same dane dla pozostałych wariantów:
- niestacjonarne, I stopnia mediana 5 326 zł · 19 programów
- niestacjonarne, II stopnia mediana 6 498 zł · 17 programów
- stacjonarne, I stopnia mediana 3 468 zł · 20 programów
- stacjonarne, jednolite magisterskie mediana 4 240 zł · 84 programy
Zastanawiasz się, czy iść na kolejny stopień? Zobacz porównanie zarobków po licencjacie i po magisterce na tych samych uczelniach.
Skąd te liczby
- Dane pochodzą z ogólnopolskiego systemu monitorowania Ekonomicznych Losów Absolwentów szkół wyższych (ELA), edycja 11 (2026), rocznik dyplomu 2024. Zestawienie własne.
- Zarobki to kwoty brutto ze wszystkich źródeł zarejestrowanych w ZUS, liczone wyłącznie za okresy, w których absolwent nie studiował dalej. Uśrednienie obejmuje także miesiące bez pracy.
- Poza statystyką zostają też programy, po których więcej niż 60% rocznika idzie na kolejny stopień. Tam „zarobki absolwenta” opisują nieliczną grupę, która poszła do pracy zamiast studiować dalej — na każdej uczelni inną, więc porównanie mierzyłoby odsetek kontynuujących, a nie płace.
- Do mediany grupy, wykresu i porównania uczelni wchodzą programy z co najmniej 30 absolwentami rocznika 2024, wśród których przynajmniej 70% występuje w rejestrach ZUS. Pozostałe zostają w tabeli z podanym zastrzeżeniem — nie znikają, bo dane, których nie widać, są dla czytelnika tym samym co dane, których nie ma.
- Kwoty ze starszych roczników przeliczamy na ceny 2024 roku wskaźnikiem cen GUS. Bez tego rocznik 2022 wyglądałby na ubogi wyłącznie z powodu inflacji.
- Czesne pochodzi z systemu RAD-on (rejestr POL-on). Przy oznaczeniu „szacunek” uczelnia nie zgłosiła opłaty i podajemy medianę porównywalnych programów — to przybliżenie, nie dane.
- ZUS nie widzi dochodów osób pracujących za granicą ani realnych przychodów z działalności gospodarczej, gdzie liczy się zadeklarowana podstawa składek, a nie faktyczny zarobek. Na kierunkach z dużym udziałem samozatrudnienia zarobki są przez to zaniżone.