Stacjonarne, I stopnia, rocznik 2024

Ratownictwo medyczne i diagnostyka — studia dzienne I stopnia

Po kierunku ratownictwo medyczne i diagnostyka (stacjonarne, I stopnia) mediana zarobków w pierwszym roku po dyplomie wynosi 5 848 zł brutto — dane Ekonomicznych Losów Absolwentów (MNiSW) dla rocznika 2024. Porównujemy 57 programów na 31 uczelniach; między nimi mediany sięgają od 6 754 do 9 198 zł.

9 kierunków pod jednym kodem klasyfikacji: ratownictwo medyczne (32), elektroradiologia (14), biotechnologia (3), inżynieria biomedyczna (2) i 5 innych.

Na tej stronie: Gdzie studiować Wszystkie uczelnie Pewność pracy Pięć lat po dyplomie

Ilu w ogóle dochodzi do dyplomu

Wszystkie liczby wyżej opisują absolwentów — tych, którym się udało. Nie mówią nic o rocznikach, które odpadły po drodze, a dla kandydata to druga połowa odpowiedzi na pytanie, czy da radę.

Kierunek prowadzi w Polsce 31 uczelni, a do zestawienia weszło 57 programów — tyle miało dość absolwentów, żeby dało się je porównać. Większość absolwentów (76%) uczy się dalej, więc podane zarobki opisują mniejszość rocznika — tych, którzy poszli do pracy od razu.

Skończyło studia: 59%tych, którzy rozpoczęli w roku 2021 — wliczając kończących z rocznym poślizgiem
W tym w terminie: 59%bez przedłużania studiów
Odpadło ze studiów: 10%skreślonych lub takich, którzy zrezygnowali

Liczone na 48 programach z danymi o naborze. Odsetki dotyczą osób, które rozpoczęły studia, a nie tych, które je skończyły. Suma trzech liczb nie musi dawać stu: część osób przerywa naukę na jakiś czas albo zmienia kierunek.

Ile to jest wobec lokalnych zarobków

Kwota sama w sobie mówi mniej, niż się wydaje: 6 000 zł w Warszawie i 6 000 zł w Kielcach to zupełnie inna sytuacja. Dlatego ELA liczy też wskaźnik względny — ile absolwent zarabia wobec przeciętnej w powiecie, w którym mieszka.

Wobec lokalnej przeciętnej: 0,96×o 4% poniżej przeciętnej w miejscu zamieszkania

Liczone na 6 programach. To lepsza miara do porównań między regionami niż sama kwota: bierze pod uwagę powiat, w którym absolwent mieszka, a nie ten, w którym studiował. Absolwent uczelni w Rzeszowie pracujący w Warszawie jest tu porównany z warszawskimi zarobkami.

Ile płacą na samej umowie o pracę

Mediana wyżej obejmuje wszystkie źródła naraz — etat, zlecenia i działalność. Odpowiada na pytanie „ile wpływa na konto”, ale nie na „ile płacą na etacie”. To drugie jest bliższe temu, co ma się na myśli planując pierwszą pracę.

Z samej umowy o pracę: 7 844 złmediana wśród tych, którzy pracowali na etacie
Ze wszystkich źródeł: 7 786 złtak liczymy w całym serwisie
Prowadziło własną firmę: 25%absolwentów, choćby przez część okresu

Na tym kierunku własną działalność prowadził co najmniej co piąty absolwent. To zmienia sens podanych kwot: przy działalności rejestry ZUS pokazują podstawę składki, a nie faktyczny przychód, i bywa ona ustawiana na minimum niezależnie od tego, ile firma zarabia.

Ilu absolwentów w ogóle nie widać

Wszystkie liczby wyżej opierają się na rejestrach ZUS. Ale ZUS to nie cały rynek pracy — i po tym kierunku 1,1% absolwentów nie pojawia się w nim wcale.

Między uczelniami wartość waha się od 0% do 14%.

To nie znaczy „wyjechali” Poza rejestrami ZUS znajdują się co najmniej cztery różne grupy: osoby pracujące za granicą, rolnicy (ubezpieczeni w KRUS), funkcjonariusze służb mundurowych (mają własny system) oraz ci, którzy pracują bez umowy albo po dyplomie nie pracowali wcale. Wysoka wartość na kierunku rolniczym najpewniej mówi o systemie ubezpieczeń, a nie o emigracji. Sama liczba tego nie rozstrzyga — dlatego jej tak nie nazywamy.

Zmiana przez dekadę

Jak zmieniało się to przez dekadę

Wszystkie liczby wyżej opisują jeden rocznik dyplomu. Ale zarobki po studiach nie stoją w miejscu — jedne kierunki realnie rosną, inne od lat tracą. Poniżej mediana zarobków rok po dyplomie dla kolejnych roczników, przeliczona na dzisiejsze pieniądze.

Każdy punkt to jeden rocznik dyplomu. Kwoty przeliczone deflatorem, więc widoczna zmiana jest realna, a nie inflacyjna.

Przez 9 lat zarobki po tym kierunku wzrosły realnie o 237% — po odjęciu inflacji. Liczone na 9 programach obecnych i w roczniku 2015, i w 2024, żeby zmiana opisywała zarobki, a nie zmianę zbioru uczelni.

Ilu kończy studia Zarobki z etatu Kogo nie widać Kogo to opisuje Skąd te liczby

Każdy punkt to jedna uczelnia. Przy tak małej liczbie programów nie rysujemy rozkładu — byłby kształtem bez pokrycia w danych. Mediana zarobków w pierwszym roku po dyplomie, rocznik 2024. Najedź kursorem, żeby zobaczyć nazwę.

Mediana zarobków: 5 848 złbrutto miesięcznie,
w pierwszym roku po dyplomie
Skrajne programy: 6 754 – 9 198 złrozstrzał 1,4×
Programów w porównaniu: 6z 57 w tabeli · 1 510 absolwentów
Kontynuuje naukę: 76%dyplom jest tu przystankiem, nie metą · z 21 programów

Mediana wyżej obejmuje 54 z 57 programów — wszystkie poza tymi, w których dane są wprost błędne. Liczona wyłącznie na 6 programach z najpewniejszą medianą wyniosłaby 7 786 zł. Ta druga liczba opiera się na garstce programów, więc opisuje raczej największe uczelnie niż cały kierunek.

Wszystkie kwoty są brutto — przed składkami i zaliczką na podatek. Ile z nich zostaje na koncie, zależy od formy zatrudnienia; przeliczysz to w naszym serwisie Ile zostaje.

Gdzie studiować ma znaczenie

Ten kierunek w tym trybie prowadzi w Polsce tylko 57 uczelni z rocznikiem liczniejszym niż 30 absolwentów. Przy takiej liczbie nie liczymy rozkładu — pokazujemy po prostu wszystkie programy, od 6 754 do 9 198 zł.

Co znaczy „ile osób stoi za medianą”

Mediana zarobków dla programu liczona jest na absolwentach, którzy po dyplomie poszli do pracy i pojawili się w rejestrach ZUS. Jeśli takich osób jest kilkanaście, wynik potrafi się zmienić o kilkaset złotych przez to, kto akurat w danym miesiącu miał umowę.

Domyślnie pokazujemy wszystkie programy, a te o niepewnej medianie oznaczamy żółtym znacznikiem — bo ukrycie danych jest dla czytelnika tym samym co ich brak. Do statystyk całego zestawienia i na wykres wchodzą jednak tylko programy z co najmniej 20 osobami za medianą.

Przełącznik wyżej pozwala zaostrzyć kryterium: „co najmniej 20 osób” zostawia programy, na których opieramy statystyki, a „co najmniej 50 osób” — tylko te naprawdę duże, gdzie pojedyncza osoba niczego nie przesuwa. Im ostrzejsze kryterium, tym pewniejsza liczba i tym mniej uczelni do porównania.

Programy uszeregowane według mediany. Pasmo pokazuje, ile zarabia środkowe 60% absolwentów — od drugiego do czwartego kwintyla. Wiersze oznaczone żółtym znacznikiem są poza statystyką grupy i wykresem — powód podany przy każdym.
Kierunek i uczelnia	Mediana zarobków, 1. rok po dyplomie	Bez pracy w pierwszym roku	Osób za medianą z ilu policzona	Czesne / rok
Ratownictwo medyczne Akademia im. Jakuba z Paradyża, Gorzów Wielkopolski	9 198 zł	<1 tyg.	29z 30 absolwentów	bezpłatne uczelnia publiczna
Ratownictwo medyczne Wyższa Szkoła Planowania Strategicznego w Dąbrowie Górniczej, Dąbrowa Górnicza	8 464 zł	<1 tyg.	26z 33 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Państwowa Akademia Nauk Stosowanych w Nysie, Nysa	8 000 zł	2 tyg.	30z 45 absolwentów	bezpłatne uczelnia publiczna
Ratownictwo medyczne Wyższa Szkoła Planowania Strategicznego w Dąbrowie Górniczej, Dąbrowa Górnicza	7 571 zł	<1 tyg.	26z 37 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Collegium Witelona Uczelnia Państwowa, Legnica	7 177 zł	1 tyg.	22z 28 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Łódź 66% uczy się dalej	6 754 zł	<1 tyg.	23z 79 absolwentów	bezpłatne uczelnia publiczna
Ratownictwo medyczne Akademia Medycznych i Społecznych Nauk Stosowanych, Elbląg	8 508 zł	<1 tyg.	10z 19 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, Wrocław 61% uczy się dalej	8 471 zł	<1 tyg.	12z 36 absolwentów	bezpłatne uczelnia publiczna
Ratownictwo medyczne Państwowa Uczelnia Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach, Suwałki	8 471 zł	<1 tyg.	7z 17 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Uniwersytet Pomorski w Słupsku, Słupsk 71% uczy się dalej	8 281 zł	<1 tyg.	3z 14 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Kraków	7 864 zł	2 tyg.	16z 33 absolwentów	bezpłatne uczelnia publiczna
Ratownictwo medyczne Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń 69% uczy się dalej	7 365 zł	1 tyg.	9z 32 absolwentów	bezpłatne uczelnia publiczna
Ratownictwo medyczne Akademia Nauk Stosowanych im. Stanisława Staszica w Pile, Piła	7 266 zł	<1 tyg.	9z 15 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Małopolska Uczelnia Państwowa im. rotmistrza Witolda Pileckiego w Oświęcimiu, Oświęcim 73% uczy się dalej	7 081 zł	<1 tyg.	3z 11 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin 64% uczy się dalej	6 656 zł	2 tyg.	11z 33 absolwentów	bezpłatne uczelnia publiczna
Ratownictwo medyczne Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie, Szczecin nabór wstrzymany	6 593 zł	2 tyg.	7z 15 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Uniwersytet Bielsko-Bialski, Bielsko-Biała 79% uczy się dalej	6 439 zł	<1 tyg.	6z 33 absolwentów	bezpłatne uczelnia publiczna
Inżynieria biomedyczna Politechnika Białostocka, Białystok 86% uczy się dalej	5 931 zł	<1 tyg.	4z 31 absolwentów	bezpłatne uczelnia publiczna
Ratownictwo medyczne Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Białystok	5 848 zł	3 tyg.	10z 28 absolwentów	brak danych
Elektroradiologia Warszawski Uniwersytet Medyczny, Warszawa 91% uczy się dalej	5 705 zł	<1 tyg.	2z 22 absolwentów	brak danych
Elektroradiologia Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 36% pracuje w Polsce 91% uczy się dalej	5 649 zł	<1 tyg.	1z 22 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Akademia Bialska im. Jana Pawła II, Biała Podlaska	5 581 zł	<1 tyg.	10z 24 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Akademia Nauk Stosowanych w Nowym Targu, Nowy Targ	5 516 zł	3 tyg.	8z 10 absolwentów	brak danych
Elektroradiologia Uniwersytet Kaliski im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego, Kalisz 92% uczy się dalej	5 482 zł	2 tyg.	1z 12 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Akademia Nauk Stosowanych w Nowym Targu, Nowy Targ rocznik 2018 65% uczy się dalej	5 338 zł	3 tyg.	6z 17 absolwentów	brak danych
Audiofonologia Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń 91% uczy się dalej	5 106 zł	<1 tyg.	1z 11 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Katowice 73% uczy się dalej	5 046 zł	<1 tyg.	8z 33 absolwentów	bezpłatne uczelnia publiczna
Ratownictwo medyczne Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 81% uczy się dalej	4 531 zł	<1 tyg.	4z 26 absolwentów	brak danych
Elektroradiologia Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Białystok rocznik 2021 94% uczy się dalej	4 446 zł	2 tyg.	2z 31 absolwentów	brak danych
Elektroradiologia Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Katowice 66% pracuje w Polsce 100% uczy się dalej	4 366 zł	<1 tyg.	0z 35 absolwentów	bezpłatne uczelnia publiczna
Elektroradiologia Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań rocznik 2021 95% uczy się dalej	3 829 zł	<1 tyg.	1z 20 absolwentów	brak danych
Diagnostyka sportowa Uniwersytet Szczeciński, Szczecin 57% pracuje w Polsce 86% uczy się dalej	3 828 zł	1 tyg.	2z 21 absolwentów	brak danych
Elektroradiologia Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń 84% uczy się dalej	3 584 zł	1 tyg.	6z 44 absolwentów	bezpłatne uczelnia publiczna
Ratownictwo medyczne Państwowa Uczelnia Zawodowa im. prof. Edwarda F. Szczepanika w Suwałkach, Suwałki rocznik 2017 76% uczy się dalej	3 510 zł	3 tyg.	4z 17 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Uniwersytet Kaliski im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego, Kalisz rocznik 2019	3 453 zł	<1 tyg.	7z 13 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Gdański Uniwersytet Medyczny, Gdańsk 80% uczy się dalej	3 414 zł	<1 tyg.	3z 15 absolwentów	brak danych
Elektroradiologia Uniwersytet Rzeszowski, Rzeszów 55% pracuje w Polsce 83% uczy się dalej	3 334 zł	2 tyg.	3z 29 absolwentów	brak danych
Elektroradiologia Uniwersytet Medyczny w Białymstoku, Białystok 53% pracuje w Polsce 97% uczy się dalej	3 265 zł	<1 tyg.	1z 32 absolwentów	bezpłatne uczelnia publiczna
Optometria Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań 63% pracuje w Polsce 95% uczy się dalej	3 228 zł	<1 tyg.	1z 19 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Akademia Nauk Stosowanych w Nowym Sączu, Nowy Sącz	3 032 zł	4 tyg.	15z 28 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Krakowska Akademia im. Andrzeja Frycza Modrzewskiego w Krakowie, Kraków rocznik 2018	2 963 zł	3 tyg.	7z 15 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Uniwersytet Kaliski im. Prezydenta Stanisława Wojciechowskiego, Kalisz rocznik 2015	2 883 zł	4 tyg.	16z 27 absolwentów	brak danych
Elektroradiologia Gdański Uniwersytet Medyczny, Gdańsk 82% uczy się dalej	2 840 zł	1 tyg.	7z 50 absolwentów	bezpłatne uczelnia publiczna
Elektroradiologia Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń rocznik 2017 87% uczy się dalej	2 715 zł	1 tyg.	7z 55 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich we Wrocławiu, Wrocław rocznik 2015 68% uczy się dalej	2 441 zł	2 tyg.	6z 19 absolwentów	brak danych
Elektroradiologia Uniwersytet Medyczny w Łodzi, Łódź 53% pracuje w Polsce 94% uczy się dalej	2 327 zł	<1 tyg.	1z 32 absolwentów	bezpłatne uczelnia publiczna
Optyka okularowa z elementami optometrii Uniwersytet Opolski, Opole 64% pracuje w Polsce 100% uczy się dalej	2 312 zł	<1 tyg.	0z 11 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Poznańska Akademia Medyczna Nauk Stosowanych im. Księcia Mieszka I, Poznań rocznik 2018 73% uczy się dalej	2 258 zł	<1 tyg.	3z 11 absolwentów	brak danych
Elektroradiologia Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Kraków 70% pracuje w Polsce 100% uczy się dalej	2 158 zł	<1 tyg.	0z 23 absolwentów	brak danych
Inżynieria biomedyczna Politechnika Białostocka, Białystok rocznik 2015 88% uczy się dalej	2 071 zł	3 tyg.	7z 56 absolwentów	brak danych
Biotechnologia medyczna Śląski Uniwersytet Medyczny w Katowicach, Katowice 44% pracuje w Polsce 100% uczy się dalej	1 903 zł	<1 tyg.	0z 25 absolwentów	brak danych
Ratownictwo medyczne Akademia Bialska im. Jana Pawła II, Biała Podlaska rocznik 2015 76% uczy się dalej	1 875 zł	2,3 mies.	9z 38 absolwentów	brak danych
Optyka okularowa z elementami optometrii Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu, Toruń 68% pracuje w Polsce 96% uczy się dalej	1 767 zł	<1 tyg.	1z 25 absolwentów	brak danych
Biotechnologia Uniwersytet Medyczny im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu, Poznań rocznik 2016 93% uczy się dalej	1 588 zł	<1 tyg.	1z 18 absolwentów	brak danych
Biotechnologia Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie, Szczecin 53% pracuje w Polsce 94% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności	1 195 zł	<1 tyg.	1z 17 absolwentów	brak danych
Elektroradiologia Uniwersytet Medyczny w Lublinie, Lublin 61% pracuje w Polsce 91% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności	1 050 zł	<1 tyg.	1z 23 absolwentów	brak danych
Biotechnologia Pomorski Uniwersytet Medyczny w Szczecinie, Szczecin rocznik 2020 100% uczy się dalej mediana poniżej progu wiarygodności	428 zł	<1 tyg.	0z 15 absolwentów	brak danych

Mediana to nie wszystko

Rozrzut zarobków wewnątrz programów jest tu stosunkowo wąski — mediana nieźle opisuje typowego absolwenta.

Jak pewna jest praca po tym kierunku

Mediana mówi, ile zarabiają ci, którzy pracują. Nie mówi, ilu z nich musiało na tę pracę poczekać. To druga połowa odpowiedzi — i bywa, że ważniejsza od pierwszej.

Czas bez pracy: mniej niż pół miesiącaw pierwszym roku po dyplomie, licząc na wszystkich absolwentach razem — także tych, którzy bezrobotni nie byli ani dnia (1,4% czasu)
Doświadczyło bezrobocia: 6%absolwentów, choćby przez miesiąc
Długość przerwy: 2,8miesiąca — u tych, których bezrobocie dotknęło
Do pierwszej pracy: 1,1miesięcy średnio od dyplomu

Sam procent nie odróżnia wielu krótkich przerw od nielicznych, ale długich. U tych, których dotyczą, trwają średnio 2,8 miesiąca.

To wyraźnie mniej niż przeciętnie w Polsce (2,6%) — po tym kierunku praca znajduje się pewniej niż po większości innych.

Ryzyko różni się też między uczelniami: od 0,3% do 3,5%.

Co dzieje się przez pięć lat po dyplomie

Wszystkie liczby wyżej opisują pierwszy rok po dyplomie. To za mało, żeby ocenić kierunek — po jednych zawodach wchodzi się od razu na docelową pensję, po innych pierwszy rok to staż albo praktyka. Pięciu lat obserwacji doczekał się na razie rocznik 2020, więc poniższy wykres opisuje jego losy, a nie najświeższego rocznika.

Słupki to mediana zarobków, czerwona linia ryzyko bezrobocia. Kwoty przeliczone na dzisiejsze pieniądze, więc wzrost jest realny, a nie inflacyjny.

Absolwenci rocznika 2020 zarabiali w pierwszym roku po dyplomie 3 969 zł, a w 5. roku 8 433 zł — o 112% więcej, już po odjęciu inflacji. Ryzyko bezrobocia spadło w tym czasie z 0,8% do 0,0%.

Kogo opisują te zarobki

W typowym programie 60% absolwentów pracowało przed rozpoczęciem studiów — na tyle dużo, że część tych zarobków to efekt wcześniejszego stażu, nie samego dyplomu.

Te zarobki są prawdopodobnie zaniżone Na tym kierunku 20% przepracowanych miesięcy przypada na samozatrudnienie. ZUS rejestruje wtedy zadeklarowaną podstawę składek, a nie faktyczny przychód — realne zarobki są wyższe od pokazanych, ale nie wiadomo o ile.

Ten sam kierunek inaczej

Tryb i poziom studiów zmieniają wynik bardziej niż wybór uczelni. Te same dane dla pozostałych wariantów:

niestacjonarne, I stopnia mediana 6 816 zł · 51 programów
stacjonarne, jednolite magisterskie mediana 4 562 zł · 25 programów

Zastanawiasz się, czy iść na kolejny stopień? Zobacz porównanie zarobków po licencjacie i po magisterce na tych samych uczelniach.

Skąd te liczby

Dane pochodzą z ogólnopolskiego systemu monitorowania Ekonomicznych Losów Absolwentów szkół wyższych (ELA), edycja 11 (2026), rocznik dyplomu 2024. Zestawienie własne.
Zarobki to kwoty brutto ze wszystkich źródeł zarejestrowanych w ZUS, liczone wyłącznie za okresy, w których absolwent nie studiował dalej. Uśrednienie obejmuje także miesiące bez pracy.
Poza statystyką zostają też programy, po których więcej niż 60% rocznika idzie na kolejny stopień. Tam „zarobki absolwenta” opisują nieliczną grupę, która poszła do pracy zamiast studiować dalej — na każdej uczelni inną, więc porównanie mierzyłoby odsetek kontynuujących, a nie płace.
Do mediany grupy, wykresu i porównania uczelni wchodzą programy z co najmniej 30 absolwentami rocznika 2024, wśród których przynajmniej 70% występuje w rejestrach ZUS. Pozostałe zostają w tabeli z podanym zastrzeżeniem — nie znikają, bo dane, których nie widać, są dla czytelnika tym samym co dane, których nie ma.
Kwoty ze starszych roczników przeliczamy na ceny 2024 roku wskaźnikiem cen GUS. Bez tego rocznik 2022 wyglądałby na ubogi wyłącznie z powodu inflacji.
Czesne pochodzi z systemu RAD-on (rejestr POL-on). Przy oznaczeniu „szacunek” uczelnia nie zgłosiła opłaty i podajemy medianę porównywalnych programów — to przybliżenie, nie dane.
ZUS nie widzi dochodów osób pracujących za granicą ani realnych przychodów z działalności gospodarczej, gdzie liczy się zadeklarowana podstawa składek, a nie faktyczny zarobek. Na kierunkach z dużym udziałem samozatrudnienia zarobki są przez to zaniżone.