JDG, spółka cywilna czy spółka z o.o.

Trzy formy, w których najczęściej prowadzi się małą firmę w Polsce. Różnią się podatkiem, ale przede wszystkim tym, czym odpowiadasz, gdy coś pójdzie źle.

Jednoosobowa działalność gospodarcza (JDG)

Najprostsza i najtańsza w prowadzeniu. Ty i firma to ta sama osoba — także wtedy, gdy coś pójdzie nie tak.

Co przemawia za

• Rejestracja w CEIDG w jeden dzień, bez kapitału i bez notariusza.
• Wybór między skalą, liniowym i ryczałtem — trzy różne sposoby liczenia podatku.
• Ulgi w składkach na start: ulga na start przez 6 miesięcy, potem preferencyjny ZUS przez 24 miesiące, potem ewentualnie mały ZUS plus.
• Księgowość uproszczona, przy ryczałcie wręcz minimalna.
• Pieniądze z konta firmowego są twoje — nie ma wypłaty ani dywidendy.

Co przemawia przeciw

• Odpowiadasz całym majątkiem osobistym, łącznie z mieszkaniem i oszczędnościami. Przy wspólności majątkowej dotyczy to też majątku wspólnego małżonków.
• ZUS jest kwotą stałą i nie zależy od tego, czy zarobiłeś cokolwiek.
• Trudniej sprzedać albo przekazać biznes — sprzedaje się aktywa, nie firmę.
• Przy dużych dochodach obciążenie rośnie szybciej niż w spółce.

Kiedy ta forma ma sens

Domyślny wybór dla usług, freelancingu i małego handlu. Praktycznie zawsze na start, dopóki ryzyko jest niewielkie, a dochody umiarkowane.

Spółka cywilna (s.c.)

To nie jest spółka w rozumieniu prawa handlowego, tylko umowa między przedsiębiorcami — każdy wspólnik nadal prowadzi własną działalność.

Co przemawia za

• Prosta i tania: umowa na piśmie, bez notariusza i bez kapitału.
• Każdy wspólnik rozlicza podatek osobno, od swojego udziału w zysku — i każdy może mieć inną formę opodatkowania.
• Wspólne prowadzenie przedsięwzięcia bez tworzenia odrębnego podmiotu.

Co przemawia przeciw

• Odpowiedzialność solidarna całym majątkiem osobistym. Za zobowiązania spółki odpowiadasz też za decyzje wspólnika — to jest najpoważniejsza wada tej formy.
• Spółka nie ma osobowości prawnej ani własnego majątku w sensie prawnym.
• Każdy wspólnik płaci własny ZUS, niezależnie od udziału w zysku.
• Konflikt wspólników jest trudny do rozwiązania, bo nie ma udziałów do sprzedania.

Kiedy ta forma ma sens

Przy niewielkich wspólnych przedsięwzięciach z osobą, której ufasz bezwarunkowo. Przy większym ryzyku spółka z o.o. chroni znacznie lepiej za niewiele wyższą cenę.

Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (sp. z o.o.)

Odrębny podmiot z własnym majątkiem. Kupujesz ochronę majątku osobistego, płacąc za nią księgowością i podwójnym opodatkowaniem zysku.

Co przemawia za

• Za zobowiązania spółki odpowiada spółka. Twój majątek osobisty co do zasady jest bezpieczny — i to jest główny powód, dla którego się ją zakłada.
• Wspólnik wieloosobowej spółki nie płaci ZUS z tytułu udziałów.
• CIT 9% dla małych podatników od dochodu operacyjnego.
• Łatwo wprowadzić inwestora, sprzedać udziały albo przekazać firmę — istnieje coś, co da się sprzedać.
• Wiarygodność wobec dużych kontrahentów i przetargów.

Co przemawia przeciw

• Podwójne opodatkowanie zysku wypłacanego dywidendą: najpierw CIT, potem 19% podatku po stronie wspólnika. Przy CIT 9% daje to łącznie 26,29%.
• Pełna księgowość — realny koszt zwykle kilkuset złotych miesięcznie, plus roczne sprawozdanie finansowe.
• JEDYNY WSPÓLNIK PŁACI PEŁNY ZUS. Ustawa traktuje go jak prowadzącego działalność, więc spółka jednoosobowa nie jest ucieczką od składek.
• Pieniądze spółki nie są twoje — żeby je wyjąć, potrzebujesz tytułu: dywidendy, wynagrodzenia z powołania albo umowy.
• Rejestracja w KRS, obowiązki sprawozdawcze, uchwały, protokoły.
• Członkowie zarządu odpowiadają osobiście za zobowiązania, gdy nie zgłoszą upadłości w terminie.

Kiedy ta forma ma sens

Gdy ryzyko działalności jest realne — kontrakty na duże kwoty, zatrudnianie ludzi, obrót towarem, odpowiedzialność za cudze mienie. Albo gdy planujesz inwestora lub sprzedaż firmy. Sam próg dochodowy jest wtórny wobec pytania o ryzyko.

Ile to jest w złotówkach

Różnicę podatkową przy twoim przychodzie policzysz w kalkulatorze: JDG czy spółka z o.o.. Uwzględnia CIT, podatek od dywidendy, koszt księgowości i pułapkę jedynego wspólnika.

Czego tu świadomie nie ma

Ten dział pokazuje trzy formy, a nie wszystkie. Poza zakresem zostają:

• Estoński CIT — odracza podatek do momentu wypłaty zysku i przy reinwestowaniu potrafi zmienić rachunek całkowicie. Osobny temat, wymagający sprawdzenia warunków wejścia.
• Spółka komandytowa i komandytowo-akcyjna, w tym konstrukcja ze spółką z o.o. jako komplementariuszem.
• Fundacja rodzinna, spółka jawna, prosta spółka akcyjna.
• Umowa o pracę wspólnika ze spółką oraz wynagrodzenie za powtarzające się świadczenia niepieniężne — obie zmieniają wynik i obie mają swoje pułapki.

Nie dlatego, że są nieważne — przeciwnie. Dlatego, że każda z nich wymaga sprawdzenia warunków w konkretnej sytuacji, a kalkulator, który udaje, że tego nie potrzeba, wyrządza więcej szkody niż pożytku.

Wybór formy prawnej to decyzja na lata, z konsekwencjami majątkowymi. Ten serwis pokazuje liczby i zasady — przy realnej decyzji rozmowa z doradcą podatkowym albo prawnikiem kosztuje ułamek tego, co jej odkręcanie.