W którym miesiącu przejść na emeryturę

Wniosek złożony w maju i wniosek złożony w czerwcu dają różny kapitał — czasem o kilkanaście procent. To jedna z niewielu rzeczy w systemie emerytalnym, na które masz bezpośredni wpływ.

Skąd bierze się różnica

Kapitał początkowy jest waloryzowany co roku, ale nowy wskaźnik zaczyna obowiązywać dopiero 1 czerwca i dotyczy roku poprzedniego. Kto nabywa prawo do emerytury w maju, ma kapitał zwaloryzowany o rok krócej niż ktoś, kto nabywa je miesiąc później.

Do tego dochodzi waloryzacja kwartalna. Który kwartał zostanie użyty, zależy od tego, w którym kwartale nabywasz prawo — a kwartały różnią się między sobą, bo wskaźnik za pierwszy kwartał roku jest zwykle znacznie wyższy niż za pozostałe.

Trzy mechanizmy, nie jeden

Na to, ile dostaniesz, wpływa w tym momencie kilka niezależnych rzeczy. Warto je rozdzielić, bo działają w różnych kierunkach i w różnych terminach.

Waloryzacja roczna — próg 1 czerwca

Nowy wskaźnik za rok poprzedni wchodzi w życie 1 czerwca. Kto nabywa prawo do emerytury w maju, ma kapitał zwaloryzowany o rok krócej. To zwykle najgrubsza pojedyncza różnica w całym roku — przy przeciętnym kapitale idzie w dziesiątki tysięcy złotych.

Waloryzacja kwartalna — nierówne kwartały

Do łańcucha waloryzacji rocznych dochodzi jedna kwartalna, wybierana według miesiąca nabycia prawa. I tu jest niespodzianka: wskaźnik za pierwszy kwartał roku jest zwykle znacznie wyższy niż za pozostałe, bo obejmuje coroczne przypisanie składek. Za drugi, trzeci i czwarty kwartał wskaźniki bywają bliskie stu procentom, a czasem dokładnie równe.

Praktyczny skutek jest taki, że miesiące lipiec–wrzesień, które sięgają po wskaźnik za pierwszy kwartał tego samego roku, wypadają często najlepiej w całym roku.

Tablica trwania życia — działa w drugą stronę

Kapitał to licznik, ale w rachunku emerytury jest jeszcze mianownik: średnie dalsze trwanie życia. Tablice ogłasza Prezes GUS do 31 marca i obowiązują od 1 kwietnia do 31 marca następnego roku. Ponieważ żyjemy coraz dłużej, każda kolejna tablica dzieli ten sam kapitał przez większą liczbę miesięcy — czyli obniża świadczenie.

To istotne, bo bez tego przepisu czekanie na czerwcową waloryzację byłoby grą, w której jedną ręką się zyskuje, a drugą traci. Z nim — samo przesunięcie wniosku w obrębie roku nie działa przeciwko Tobie od strony tablicy.

Czego ten kalkulator nie liczy

Pokazuje wyłącznie wartość kapitału początkowego. Nie uwzględnia składek odprowadzonych po 1998 roku ani środków na subkoncie, a te u większości osób stanowią większą część podstawy. Nie dzieli też podstawy przez trwanie życia, więc nie mówi nic o wysokości miesięcznego świadczenia.

Nie uwzględnia również oczywistego kosztu czekania: za każdy miesiąc bez wniosku nie dostajesz świadczenia. Przy emeryturze rzędu trzech tysięcy złotych trzy miesiące zwłoki to dziewięć tysięcy, których nikt Ci nie zwróci. Zyski z waloryzacji rozkładają się natomiast na całe życie na emeryturze, więc porównanie wymaga policzenia obu stron.

Kiedy to naprawdę ma znaczenie

Największa różnica wypada zawsze na przełomie maja i czerwca. Jeśli Twój wiek emerytalny przypada w marcu, kwietniu albo maju, warto policzyć oba warianty — przesunięcie wniosku o kilka tygodni bywa najwyżej płatną decyzją w całym procesie przechodzenia na emeryturę.

Jeśli wiek emerytalny przypada w drugiej połowie roku, pole manewru jest mniejsze, ale nadal istnieje: różnice między kwartałami bywają wyraźne.

W obu przypadkach warto potwierdzić rachunek u źródła. ZUS wylicza wysokość emerytury na wniosek o hipotetyczną emeryturę, można też poprosić o wyliczenie na e-wizycie i porównać dwa terminy przejścia.

Zanim podejmiesz decyzję

Traktuj tę tabelę jako jeden z kilku argumentów, a nie jako gotową odpowiedź. Najbezpieczniej porównać wariant „teraz” z wariantem „za kilka miesięcy” w kalkulatorze ZUS albo poprosić o wyliczenie na e-wizycie.

Jeżeli chcesz najpierw sprawdzić, ile Twój kapitał jest wart dziś, zajrzyj do kalkulatora waloryzacji.