Przykłady ZUS rozłożone na czynniki pierwsze

ZUS publikuje kilka przykładów rachunkowych. Poniżej każdy z nich krok po kroku — z zaznaczeniem, gdzie nasz wynik spotyka się z wynikiem ZUS. Wszystkie liczby na tej stronie są liczone na bieżąco przez ten sam kod, który obsługuje kalkulator.

Pani Olga

Pełne wyliczenie kapitału początkowego dla kobiety z udokumentowanymi zarobkami z dziesięciu kolejnych lat.
Źródło: ZUS, broszura „Kapitał początkowy”, Warszawa, maj 2025, s. 9–10

Na 31 grudnia 1998 r. pani Olga miała 40 lat i 8 miesięcy. Udowodniła 16 lat okresów składkowych (192 miesiące) oraz 5 lat nieskładkowych (60 miesięcy), w tym 3 lata opieki nad dzieckiem. Zarobki ma udokumentowane za lata 1989–1998.

Krok 1. Porównanie zarobków z przeciętnym wynagrodzeniem

Dla każdego roku liczy się, jaki procent przeciętnego wynagrodzenia stanowiły zarobki. Wynik zaokrągla się do setnych części procentu (art. 15 ust. 4).

Suma wskaźników: 1432,77%. Średnia z dziesięciu lat: 143,28% — to wskaźnik wysokości podstawy wymiaru.

Podstawa wymiaru = kwota bazowa 1 220,89 zł × 143,28% = 1 749,29 zł. ZUS podaje 1 749,29 zł — zgodne.

Krok 2. Współczynnik p — jak blisko wieku i stażu emerytalnego

Wiek 40 lat i 8 miesięcy zaokrągla się w górę do 41 lat, bo przekracza pełne lata o więcej niż 6 miesięcy. Staż: 16 + 5 = 21 lat.

p = √( (41 − 18) ÷ (60 − 18) × 21 ÷ 20 ) = 75,83%. ZUS podaje 75,83% — zgodne.

Krok 3. Trzy części kapitału

Krok 4. Wynik

Suma trzech części to hipotetyczna emerytura na 31 grudnia 1998 r.: 678,75 zł.

Kapitał początkowy = 678,75 zł × 209 miesięcy = 141 858,75 zł.

ZUS podaje 141 858,75 zł — zgodne.

Pani Elżbieta

Rok, w którym część zarobków jest udokumentowana, a za resztę zatrudnienia przyjmuje się wynagrodzenie minimalne.
Źródło: ZUS, „Wynagrodzenie minimalne”, przykład 1 (art. 15 ust. 2a)

W 1988 roku pani Elżbieta pracowała w dwóch zakładach. Za pierwszy ma zaświadczenie o zarobkach, za drugi już nie — choć samo zatrudnienie udowodniła.

Za cały 1988 rok przyjmuje się 295 400,00 zł. ZUS podaje 295 400,00 zł — zgodne.

Pan Henryk

Wybór najkorzystniejszych lat spośród tych, za które brakuje dokumentów o zarobkach.
Źródło: ZUS, „Wynagrodzenie minimalne”, przykład 3 (art. 15 ust. 2a)

Pan Henryk udowodnił 23 lata pracy, ale zarobki tylko za 18 lat. Za lata 1978–1982 dokumentów nie ma. ZUS liczy więc, ile w każdym z tych lat minimalne wynagrodzenie stanowiło procentowo — i wybiera lata najkorzystniejsze.

Najkorzystniejsze są lata 1980 i 1982 — oznaczone gwiazdką.

Gdzie inne źródła się mylą

Źródło: popularny serwis prawniczy (nazwy nie podajemy — chodzi o metodę, nie o wytykanie)

Ten sam rachunek dla mężczyzny znaleźliśmy w źródle wtórnym. Zgadza się w podstawie wymiaru, we współczynniku p i w części socjalnej — czyli sama metoda jest potwierdzona. Rozjeżdża się w dwóch miejscach:

Regułę zaokrąglania rozstrzyga sam ZUS: część socjalna pani Olgi wynosi dokładnie 222,189483 zł, a broszura podaje 222,19 zł. Gdyby ZUS obcinał końcówki, byłoby 222,18 zł.