Skąd bierze się ten skok
Oprocentowanie stałe w polskich kredytach hipotecznych obowiązuje zwykle przez
pięć lat. Potem bank przelicza ratę według stopy z tamtego momentu i rozkłada
pozostały dług na pozostałe lata.
Ważne jest to drugie. Po pięciu latach spłacania kapitału zostaje mniej niż na
starcie, ale rozkłada się go na krótszy okres. Te dwie rzeczy w dużej mierze się
znoszą, więc nowa rata jest z grubsza taka, jaka byłaby od początku przy nowej
stopie. Nie licz na to, że pięć lat spłacania zamortyzuje podwyżkę.
Dlaczego to nie jest to samo, co „stopy pójdą w górę"
Zmiana stopy dotyka cię tylko w momencie przeliczenia i potem przy kolejnych.
Jeśli akurat wtedy stopy są nisko, przeliczenie może wypaść na twoją korzyść —
to nie jest tylko ryzyko w jedną stronę. Suwak na tej stronie przyjmuje wartości
ujemne właśnie dlatego.
Czego ten rachunek nie uwzględnia
Związku między stopami a resztą rynku. Wysokie stopy zwykle chodzą w parze
z wysoką inflacją, rosnącymi czynszami najmu i słabnącym popytem na mieszkania.
Model traktuje te rzeczy jako niezależne suwaki, bo ich prawdziwy związek jest
sporny i zmienia się w czasie. Skutek praktyczny: strona pokazuje sam efekt
wzrostu raty, a w rzeczywistości wzrostowi raty prawie zawsze towarzyszy coś
jeszcze, po obu stronach rachunku.
Zdolności kredytowej na moment przeliczenia. Bank nie sprawdza jej ponownie,
więc wyższa rata nie unieważni umowy. Ale jeśli chciałbyś wtedy refinansować
kredyt gdzie indziej, sprawdzi ją nowy bank.
Możliwości przejścia na nowy okres stałej stopy. Banki zwykle ją oferują.
Nie modelujemy tego, bo warunki zależą od oferty w nieznanym momencie.
Co realnie zmniejsza ten skok
Nadpłaty. Każda złotówka nadpłaty przed przeliczeniem zmniejsza kapitał,
od którego naliczy się nowa rata. Kalkulator na stronie głównej ma na to suwak
i tu jest on uwzględniony.
Krótszy okres kredytu na starcie. Rata jest wyższa, ale kapitał topnieje
szybciej, więc na moment przeliczenia zostaje go mniej.
Nie branie maksymalnej kwoty, na jaką pozwala zdolność. Zdolność liczy się
przy dzisiejszej stopie, a ta ma się zmienić. To najprostsza rzecz, jaką można
zrobić, i jedyna dostępna przed podpisaniem.
Wszystkie liczby liczy ten sam silnik co stronę główną — założenia,
wzory i źródła są opisane w metodologii.