Charles River Laboratories

Jaka część przychodów zostaje po kosztach działalności, ale przed amortyzacją, odsetkami i podatkami.

Właśnie dlatego bywa nadużywana. EBITDA pomija koszt odtworzenia maszyn, które kiedyś trzeba wymienić. W branżach kapitałochłonnych pokazuje spółkę w lepszym świetle, niż wygląda naprawdę.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Jaka część przychodów zostaje jako zysk po wszystkich kosztach, odsetkach i podatkach.

Poziomy są nieporównywalne między branżami: handel detaliczny pracuje na kilku procentach, a oprogramowanie na kilkudziesięciu. To nie znaczy, że jedna spółka jest lepsza od drugiej.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Marża netto policzona za sam ostatni kwartał, a nie z dwunastu miesięcy — pokazuje, ile zostaje z każdego dolara sprzedaży w najświeższym dostępnym okresie.

Kwartał jest za krótki, żeby wygładzić sezonowość: u sieci handlowej czwarty kwartał zawsze wygląda lepiej od drugiego, co nie mówi nic o kierunku. Pojedyncze zdarzenie — sprzedaż spółki zależnej, rozliczenie podatkowe, odpis — potrafi tu przesunąć wynik kilkukrotnie, bo rozkłada się na trzy miesiące zamiast na dwanaście. Do porównań między spółkami używaj wersji rocznej.

Za sam ostatni kwartał. Pełne hasło w słowniku.

Jaka część przychodów zostaje po kosztach prowadzenia biznesu, ale przed odsetkami i podatkami.

Granica między kosztem operacyjnym a pozostałym bywa uznaniowa. Koszty restrukturyzacji, odpisy wartości firmy i wyceny programów motywacyjnych część spółek pokazuje w wyniku operacyjnym, część poniżej niego — i wtedy marże dwóch firm z tej samej branży przestają być porównywalne mimo identycznych nazw pozycji. Warto spojrzeć na kilka lat naraz: jednorazowe zdarzenia widać jako dołek, a nie jako poziom.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Marża operacyjna za sam ostatni kwartał.

Pojedynczy kwartał potrafi zaburzyć zdarzenie jednorazowe: odpis, ugoda, koszt restrukturyzacji.

Za sam ostatni kwartał. Pełne hasło w słowniku.

Ile zysku przynosi każdy dolar majątku spółki, niezależnie od tego, czy sfinansowano go kapitałem czy długiem.

Nieporównywalne między branżami o różnej kapitałochłonności. Firma programistyczna prawie nie ma aktywów i wykazuje ROA rzędu kilkudziesięciu procent; producent półprzewodników z fabryką za miliardy dolarów przy tej samej jakości biznesu wykaże kilka. Porównuj wyłącznie wewnątrz branży. Wskaźnik zawyżają też aktywa spisane w przeszłości: odpis zmniejsza mianownik na zawsze, więc spółka po dużym odpisie wygląda potem na sprawniejszą, niż jest.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Ile zysku rocznie przynosi każdy dolar kapitału włożonego przez akcjonariuszy.

Rośnie zarówno wtedy, gdy zysk idzie w górę, jak i wtedy, gdy kapitał własny się kurczy — a kurczy się przy skupie akcji i po stratach. Bardzo wysokie ROE bywa objawem zadłużenia, nie doskonałości. Dlatego warto patrzeć obok na ROA.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Ile rynek płaci za jednego dolara rocznej sprzedaży.

Zupełnie pomija rentowność. Dolar sprzedaży w oprogramowaniu i w hurcie paliw to dwie różne rzeczy, więc porównania między branżami nie mają sensu.

Wobec kursu z 18.09.2026. Pełne hasło w słowniku.

Cena akcji odniesiona do wartości księgowej, czyli do tego, co zostałoby akcjonariuszom po spłacie wszystkich zobowiązań.

W spółkach technologicznych wartość księgowa nie obejmuje tego, co stanowi o ich wartości: marki, oprogramowania, zespołu. Podbija ją też skup akcji własnych, który księgowo zmniejsza kapitał — u Apple’a doprowadził do C/WK powyżej czterdziestu przy zupełnie zwyczajnej rentowności.

Wobec kursu z 18.09.2026. Pełne hasło w słowniku.

Ile rynek płaci za jednego dolara gotówki pozostającej po inwestycjach.

Chwiejny — w roku dużej inwestycji wolne przepływy spadają, a wskaźnik skacze, choć w biznesie nic złego się nie stało.

Wobec kursu z 18.09.2026. Pełne hasło w słowniku.

Wartość przedsiębiorstwa odniesiona do zysku operacyjnego powiększonego o amortyzację.

EBITDA pomija nakłady odtworzeniowe, więc w branżach kapitałochłonnych zaniża realną cenę.

Wobec kursu z 18.09.2026. Pełne hasło w słowniku.

Wartość przedsiębiorstwa odniesiona do rocznej sprzedaży.

Jedyny wskaźnik wyceny, który działa przy stracie — i to jest właśnie jego pułapka, bo bywa używany dokładnie tam, gdzie nie ma zysków do pokazania. Zupełnie pomija rentowność: dwie spółki o identycznych przychodach i marżach 3% oraz 30% wyglądają tu tak samo. Porównywalny wyłącznie wewnątrz jednej branży, i najlepiej razem z marżą operacyjną obok.

Wobec kursu z 18.09.2026. Pełne hasło w słowniku.

Wartość wszystkich akcji spółki po bieżącym kursie.

Liczbę akcji bierzemy z ostatniego raportu, więc przy dużym skupie bywa o kilka tygodni starsza niż kurs. Datę podajemy obok wskaźnika.

Wobec kursu z 18.09.2026. Pełne hasło w słowniku.

Jaki procent kapitalizacji stanowią roczne wolne przepływy pieniężne.

To nie jest kwota, którą dostaje akcjonariusz. Spółka może tę gotówkę wypłacić, ale równie dobrze zatrzymać albo przeznaczyć na przejęcia.

Wobec kursu z 18.09.2026. Pełne hasło w słowniku.

Kapitalizacja powiększona o dług i pomniejszona o gotówkę — ile realnie kosztowałoby przejęcie całej spółki.

Dla banków nie ma zastosowania i nie liczymy jej — depozyt jest surowcem banku, nie długiem do spłaty.

Wobec kursu z 18.09.2026. Pełne hasło w słowniku.

Jaką część całego majątku stanowi kapitał obrotowy netto.

Wyższy nie znaczy lepszy. Duży kapitał obrotowy bywa zamrożonym zapasem i niezapłaconymi fakturami, czyli gotówką, która nie pracuje. Sieci handlowe i restauracje działają normalnie przy wartości ujemnej, bo najpierw inkasują od klientów, a dostawcom płacą później — u nich minus jest oznaką siły negocjacyjnej, nie kłopotu.

Stan na 27.06.2026. Pełne hasło w słowniku.

Różnica między majątkiem obrotowym a zobowiązaniami krótkoterminowymi — to, co zostaje na bieżące funkcjonowanie.

U sieci handlowych ujemny kapitał obrotowy to norma, a nawet oznaka siły: klienci płacą od razu, a dostawcy czekają na przelew tygodniami.

Stan na 27.06.2026. Pełne hasło w słowniku.

Ile razy majątek obrotowy pokrywa zobowiązania wymagalne w ciągu roku.

Banki i ubezpieczyciele nie dzielą bilansu na obrotowy i trwały, więc tego wskaźnika dla nich nie liczymy.

Stan na 27.06.2026. Pełne hasło w słowniku.

Ile razy sama gotówka pokrywa zobowiązania wymagalne w ciągu roku.

Wysoka wartość nie zawsze jest dobrą wiadomością — bywa oznaką gotówki, dla której zarząd nie znalazł zastosowania.

Stan na 27.06.2026. Pełne hasło w słowniku.

Jak płynność bieżąca, ale bez zapasów — czyli ile razy najłatwiej zbywalny majątek pokrywa krótkoterminowe długi.

U spółek bez zapasów — usługowych, technologicznych — jest praktycznie tożsama z płynnością bieżącą i nic nowego nie wnosi.

Stan na 27.06.2026. Pełne hasło w słowniku.

Jaką część majątku pokrywa oprocentowany dług.

Aktywa w mianowniku są wyceną księgową, nie rynkową. Spółka po przejęciach nosi w bilansie wartość firmy, która przy kłopotach zostaje spisana — i wskaźnik pogarsza się skokowo bez zaciągnięcia ani dolara nowego długu. Nie obejmuje też zobowiązań niebędących formalnie długiem: zobowiązań emerytalnych, gwarancji i przyszłych rat leasingu, które trzeba obsłużyć tak samo.

Stan na 27.06.2026. Pełne hasło w słowniku.

Ile dolarów oprocentowanego długu przypada na każdego dolara kapitału właścicieli.

Rośnie także wtedy, gdy spółka skupuje własne akcje i księgowo zmniejsza kapitał, choć realnie nie pożyczyła ani dolara więcej.

Stan na 27.06.2026. Pełne hasło w słowniku.

Dług pomniejszony o gotówkę — ile zostałoby do spłaty, gdyby spółka od razu przeznaczyła całą gotówkę na oddanie pożyczek.

Zakłada, że całą gotówkę da się użyć od ręki. Część zwykle leży w zagranicznych spółkach zależnych albo jest potrzebna na bieżącą działalność.

Stan na 27.06.2026. Pełne hasło w słowniku.

Ile lat zysku operacyjnego powiększonego o amortyzację potrzeba, żeby spłacić dług pomniejszony o gotówkę.

EBITDA nie jest gotówką — pomija podatki, odsetki i nakłady odtworzeniowe. W branżach kapitałochłonnych zaniża obraz zadłużenia.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Ile razy zysk operacyjny pokrywa koszt odsetek od długu.

Liczymy z odsetek wykazanych w rachunku wyników. Część spółek przestała je pokazywać osobno — wtedy wskaźnika nie podajemy.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Jaka część majątku spółki jest sfinansowana zobowiązaniami wszelkiego rodzaju, nie tylko kredytami.

Obejmuje także zobowiązania handlowe wobec dostawców, które nie kosztują odsetek. Wysokie zadłużenie ogólne nie musi więc oznaczać wysokich kosztów finansowych.

Stan na 27.06.2026. Pełne hasło w słowniku.

Jaka część przychodów idzie na sprzedaż, marketing i administrację.

Wysoki udział bywa oznaką rozdętej struktury, ale też inwestycji w sprzedaż, która dopiero ma zaprocentować — pozycja obejmuje u wielu spółek koszty handlowe i marketing. Amerykańska pozycja SG&A ma u każdej firmy nieco inny zakres, więc porównania między spółkami są tu słabsze niż porównanie jednej spółki z jej własną przeszłością.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Ile dni średnio mija od wystawienia faktury do wpłaty od klienta.

Wydłużanie się cyklu przy rosnącej sprzedaży bywa oznaką, że spółka kupuje wzrost łagodniejszymi terminami płatności.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Ile dolarów sprzedaży spółka wyciska rocznie z każdego dolara majątku.

Mierzy model biznesowy, nie sprawność zarządu. Dyskonty spożywcze mają rotację kilkukrotnie wyższą niż operatorzy sieci energetycznych i jest to różnica branż, nie jakości. Porównanie ma sens tylko wewnątrz branży i w czasie — spadek rotacji przy rosnących aktywach bywa pierwszym śladem inwestycji, które jeszcze nie zarabiają, albo przejęcia, które się nie przełożyło.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Jaka część przychodów zamienia się w gotówkę, która zostaje po opłaceniu inwestycji.

Zaniża ją każdy rok dużych inwestycji, i to niezależnie od tego, czy inwestycja jest trafiona. Spółka budująca fabrykę pokaże marżę bliską zeru albo ujemną w latach budowy i wysoką potem — pojedynczy rok nie odróżni jednego od drugiego. Podnosi ją z kolei odkładanie nakładów odtworzeniowych, co poprawia liczbę dziś kosztem majątku jutro.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Jaka część przychodów idzie na inwestycje w majątek trwały.

Sam poziom niczego nie ocenia — wysoki bywa oznaką budowy przewagi albo przepalania gotówki, niski oznaką dyscypliny albo zwijania majątku. Rozstrzyga to, czy nakłady przekładają się później na przychody i marżę, więc czytaj ten wskaźnik jako szereg kilku lat, nie jako pojedynczą wartość. Uwaga na leasing: część spółek trzyma majątek poza nakładami inwestycyjnymi i wygląda przez to na lżejsze, niż są.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Ile gotówki operacyjnej rocznie przynosi każdy dolar majątku.

Duża gotówka bywa poduszką bezpieczeństwa albo kapitałem, dla którego zarząd nie znalazł zastosowania — sam wskaźnik tego nie rozstrzyga. Przy spółkach międzynarodowych część środków bywa uwięziona w zagranicznych spółkach zależnych i niedostępna bez kosztu podatkowego. Warto zestawić tę pozycję z zadłużeniem: gotówka obok jeszcze większego długu nie jest zapasem, tylko pozycją przejściową.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Gotówka, która zostaje z działalności operacyjnej po opłaceniu inwestycji w majątek trwały.

Definicje bywają różne — część serwisów odejmuje jeszcze leasingi albo wynagrodzenia wypłacane w akcjach, i dostaje inne liczby. Nasza jest opisana w metodologii.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

O ile procent zmieniły się przychody wobec tych samych dwunastu miesięcy rok wcześniej.

Wzrost bywa kupiony przejęciami. Sam wskaźnik nie odróżnia wzrostu z własnej działalności od doliczenia obcej spółki.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

O ile procent zmieniły się wolne przepływy pieniężne rok do roku.

Najbardziej rozchwiany ze wskaźników wzrostu, bo liczy się z różnicy dwóch dużych liczb. Przesunięcie płatności między grudniem a styczniem albo jeden rok bez nakładów potrafi dać kilkusetprocentową zmianę, po której następny rok wygląda na katastrofę. Przy przejściu przez zero wskaźnik przestaje mieć sensowną interpretację. Czytaj razem z szeregiem kilku lat.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Jaka część wolnych przepływów wróciła do akcjonariuszy w postaci dywidend i skupu akcji.

Wartości powyżej stu procent oznaczają wypłatę większą niż wypracowana gotówka — z rezerw albo z długu. Bywa to trwałe, ale nie w nieskończoność.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Przychody z dwunastu miesięcy przypadające na jedną akcję.

Sam z siebie nie mówi nic o rentowności: rosnące przychody na akcję przy spadającej marży to droga donikąd. Podobnie jak zysk na akcję, poprawia się przy skupie akcji bez żadnej zmiany w sprzedaży. Bywa użyteczny tylko jako uzupełnienie marż i przepływów, nigdy jako miara samodzielna.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Kapitał własny po odjęciu wartości firmy i wartości niematerialnych — czyli majątek, który da się dotknąć.

U spółek po dużych przejęciach wartość materialna bywa ujemna. To nie znaczy, że spółka jest bankrutem — znaczy, że jej wartość leży w rzeczach, których bilans nie wycenia.

Stan na 27.06.2026. Pełne hasło w słowniku.

Kapitał własny przypadający na jedną akcję.

Wartość księgowa to koszt historyczny pomniejszony o amortyzację, a nie to, ile majątek jest wart dzisiaj. Marka, technologia i zespół nie są w niej ujęte wcale, jeśli spółka zbudowała je sama; jeśli je kupiła, siedzą w wartości firmy, którą przy pierwszych kłopotach się spisuje. W spółkach technologicznych bywa więc liczbą bez związku z rzeczywistością, a po dużym skupie akcji potrafi zejść poniżej zera.

Stan na 27.06.2026. Pełne hasło w słowniku.

Wolne przepływy pieniężne przypadające na jedną akcję.

Dziedziczy zmienność wolnych przepływów: rok dużych nakładów potrafi zepchnąć go pod kreskę w spółce, która ma się dobrze. Podnosi go skup akcji, i to nawet wtedy, gdy sfinansowano go długiem, którego odsetki obniżą przepływy w kolejnych latach. Do oceny zdolności do wypłat czytaj go jako średnią z kilku lat.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Zysk netto z ostatnich dwunastu miesięcy przypadający na jedną akcję.

Rośnie także wtedy, gdy zysk stoi w miejscu, a spółka skupuje akcje — mianownik maleje i wskaźnik poprawia się bez poprawy biznesu. Dzieli ten sam los co zysk księgowy: zdarzenia jednorazowe potrafią go podwoić albo zetrzeć. Przy spółkach z programami motywacyjnymi warto porównać wersję podstawową z rozwodnioną — różnica pokazuje, ile udziału przypada pracownikom.

Liczone z ostatnich 12 miesięcy. Pełne hasło w słowniku.

Z ilu spośród dziewięciu kryteriów udało się policzyć punktację Piotroskiego.

Wyników powstałych z różnej liczby kryteriów nie da się porównywać między spółkami.

Za rok obrotowy. Pełne hasło w słowniku.

Punktacja od zera do dziewięciu, sprawdzająca dziewięć prostych warunków: czy spółka zarabia, czy generuje gotówkę, czy się nie zadłuża i czy poprawia marże.

Gdy części danych brakuje, zadajemy mniej pytań — obok wyniku podajemy, z ilu kryteriów powstał. Wyników z różnej liczby kryteriów nie porównuj ze sobą.

Joseph D. Piotroski, „Value Investing: The Use of Historical Financial Statement Information to Separate Winners from Losers”, Journal of Accounting Research 38 (Supplement), 2000, s. 1–41.

Za rok obrotowy. Pełne hasło w słowniku.

Złożony wskaźnik szacujący ryzyko poważnych kłopotów finansowych.

Dla banków, ubezpieczycieli i spółek bez podziału bilansu nie ma zastosowania i nie liczymy go wcale. Liczymy wyłącznie przy komplecie pięciu składników — z czterech wychodziłby zaniżony. Poza produkcją progi są sporne, i to nie jest drobiazg. Piąty składnik modelu to przychody podzielone przez aktywa, a ta wielkość zależy przede wszystkim od branży: sieć handlowa obraca aktywami kilka razy w roku, operator nieruchomości albo elektrownia — ułamek raza. Sam Altman uznał to za wadę i opublikował wariant bez tego składnika, z progami 1,1 i 2,6 zamiast 1,81 i 2,99. Pokazujemy wersję pierwotną, pięcioskładnikową, bo jest tą powszechnie cytowaną — ale u spółek o strukturalnie niskiej rotacji aktywów zaniża ona wynik i wpycha do strefy ostrzegawczej firmy, które nie mają kłopotów, tylko dużo majątku. Przy nieruchomościach i usługach komunalnych czytaj tę ocenę z tą poprawką albo pomiń ją zupełnie.

Edward I. Altman, „Financial Ratios, Discriminant Analysis and the Prediction of Corporate Bankruptcy”, The Journal of Finance 23(4), 1968, s. 589–609. Wariant czteroskładnikowy dla spółek nieprodukcyjnych (Z'') pochodzi z późniejszych prac tego samego autora.

Wobec kursu z 18.09.2026. Pełne hasło w słowniku.