Przy każdym wskaźniku: co mierzy, do czego go przyłożyć i gdzie czyha pułapka. Tłumaczymy liczby — nie oceniamy spółek.
Jaka część zysku przed opodatkowaniem poszła na podatek dochodowy.
Jak czytać. Nominalna stawka w USA to 21%, ale realna bywa niższa dzięki ulgom i rozliczeniom zagranicznym, albo wyższa przez podatki stanowe i lokalne.
Pułapka. Wartość ujemna albo bliska zeru zwykle oznacza jednorazowe rozliczenie strat z przeszłości, nie trwałą przewagę podatkową.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
Jaka część przychodów zostaje po kosztach działalności, ale przed amortyzacją, odsetkami i podatkami.
Jak czytać. Pozwala porównywać spółki o różnym poziomie inwestycji w majątek trwały — amortyzacja jest kosztem księgowym, który nie wypływa z kasy.
Pułapka. Właśnie dlatego bywa nadużywana. EBITDA pomija koszt odtworzenia maszyn, które kiedyś trzeba wymienić. W branżach kapitałochłonnych pokazuje spółkę w lepszym świetle, niż wygląda naprawdę.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
Marża brutto policzona z samego ostatniego kwartału, a nie z dwunastu miesięcy.
Jak czytać. Najświeższy odczyt — pokazuje zmianę wcześniej niż wersja roczna, która uśrednia cztery kwartały.
Pułapka. Podlega sezonowości. U spółki, która połowę sprzedaży robi przed świętami, kwartały nie są porównywalne między sobą — zestawiaj z tym samym kwartałem rok wcześniej.
Jednostka: % · za sam kwartał
Ile zostaje z każdego dolara sprzedaży po odjęciu bezpośredniego kosztu wytworzenia tego, co sprzedano.
Jak czytać. Mówi o sile cenowej: czy spółka może podnieść cenę, nie tracąc klientów. Stabilna wysoka marża brutto to zwykle ślad marki albo przewagi technologicznej.
Pułapka. Zależy od tego, co spółka wrzuca do kosztu własnego sprzedaży. Amortyzację produkcji jedna firma liczy tutaj, druga w kosztach operacyjnych — i ta druga pokazuje marżę brutto wyższą o kilka punktów bez żadnej różnicy w biznesie. W spółkach usługowych i technologicznych pozycja bywa w ogóle nieporównywalna, bo koszt własny obejmuje różne rzeczy u każdej.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
Jaka część przychodów zostaje jako zysk po wszystkich kosztach, odsetkach i podatkach.
Jak czytać. Zestawiaj z marżą operacyjną. Jeśli netto jest wyraźnie wyższa od operacyjnej, zysk pochodzi spoza podstawowej działalności.
Pułapka. Poziomy są nieporównywalne między branżami: handel detaliczny pracuje na kilku procentach, a oprogramowanie na kilkudziesięciu. To nie znaczy, że jedna spółka jest lepsza od drugiej.
Zobacz w praktyce: najszybciej rosnące przychody, najwyższa rentowność kapitału własnego, najwyższe marże netto.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
Marża netto policzona za sam ostatni kwartał, a nie z dwunastu miesięcy — pokazuje, ile zostaje z każdego dolara sprzedaży w najświeższym dostępnym okresie.
Jak czytać. Porównuj z marżą operacyjną z tego samego kwartału. Duża różnica oznacza, że o wyniku zdecydowało coś spoza podstawowej działalności.
Pułapka. Kwartał jest za krótki, żeby wygładzić sezonowość: u sieci handlowej czwarty kwartał zawsze wygląda lepiej od drugiego, co nie mówi nic o kierunku. Pojedyncze zdarzenie — sprzedaż spółki zależnej, rozliczenie podatkowe, odpis — potrafi tu przesunąć wynik kilkukrotnie, bo rozkłada się na trzy miesiące zamiast na dwanaście. Do porównań między spółkami używaj wersji rocznej.
Jednostka: % · za sam kwartał
Jaka część przychodów zostaje po kosztach prowadzenia biznesu, ale przed odsetkami i podatkami.
Jak czytać. Najuczciwszy obraz rentowności samej działalności — nie zaburzają jej ani struktura finansowania, ani zdarzenia jednorazowe.
Pułapka. Granica między kosztem operacyjnym a pozostałym bywa uznaniowa. Koszty restrukturyzacji, odpisy wartości firmy i wyceny programów motywacyjnych część spółek pokazuje w wyniku operacyjnym, część poniżej niego — i wtedy marże dwóch firm z tej samej branży przestają być porównywalne mimo identycznych nazw pozycji. Warto spojrzeć na kilka lat naraz: jednorazowe zdarzenia widać jako dołek, a nie jako poziom.
Zobacz w praktyce: najszybciej rosnące przychody, najwyższe marże netto.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
Marża operacyjna za sam ostatni kwartał.
Jak czytać. Sygnał, czy rentowność podstawowej działalności poprawia się czy psuje, zanim zobaczy to wersja dwunastomiesięczna.
Pułapka. Pojedynczy kwartał potrafi zaburzyć zdarzenie jednorazowe: odpis, ugoda, koszt restrukturyzacji.
Jednostka: % · za sam kwartał
Ile zysku przynosi każdy dolar majątku spółki, niezależnie od tego, czy sfinansowano go kapitałem czy długiem.
Jak czytać. Odporniejsze na dźwignię finansową niż ROE. Duża różnica między wysokim ROE a niskim ROA to sygnał, że spółka pracuje na cudzych pieniądzach.
Pułapka. Nieporównywalne między branżami o różnej kapitałochłonności. Firma programistyczna prawie nie ma aktywów i wykazuje ROA rzędu kilkudziesięciu procent; producent półprzewodników z fabryką za miliardy dolarów przy tej samej jakości biznesu wykaże kilka. Porównuj wyłącznie wewnątrz branży. Wskaźnik zawyżają też aktywa spisane w przeszłości: odpis zmniejsza mianownik na zawsze, więc spółka po dużym odpisie wygląda potem na sprawniejszą, niż jest.
Zobacz w praktyce: najwyższa rentowność kapitału własnego.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
Ile zysku rocznie przynosi każdy dolar kapitału włożonego przez akcjonariuszy.
Jak czytać. Miara efektywności zarządu w gospodarowaniu powierzonym kapitałem. Porównuj z ROE tej samej spółki sprzed lat.
Pułapka. Rośnie zarówno wtedy, gdy zysk idzie w górę, jak i wtedy, gdy kapitał własny się kurczy — a kurczy się przy skupie akcji i po stratach. Bardzo wysokie ROE bywa objawem zadłużenia, nie doskonałości. Dlatego warto patrzeć obok na ROA.
Zobacz w praktyce: najniższe wskaźniki ceny do zysku, najwyższa punktacja piotroskiego, najwyższa rentowność kapitału własnego.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
Zysk operacyjny po podatku odniesiony do całego kapitału zaangażowanego w biznes — własnego i pożyczonego.
Jak czytać. Najbliższe odpowiedzi na pytanie, czy podstawowa działalność spółki w ogóle zarabia więcej, niż kosztuje jej kapitał.
Pułapka. Liczymy go z efektywnej stopy podatkowej z rachunku wyników. Przy nietypowym rozliczeniu podatku to przybliżenie.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
Ile rynek płaci za jednego dolara rocznej sprzedaży.
Jak czytać. Używany tam, gdzie C/Z zawodzi: przy spółkach ze stratą albo z zyskiem zaburzonym zdarzeniami jednorazowymi.
Pułapka. Zupełnie pomija rentowność. Dolar sprzedaży w oprogramowaniu i w hurcie paliw to dwie różne rzeczy, więc porównania między branżami nie mają sensu.
Jednostka: x · zależny od kursu
Cena akcji odniesiona do wartości księgowej, czyli do tego, co zostałoby akcjonariuszom po spłacie wszystkich zobowiązań.
Jak czytać. Najbardziej użyteczny tam, gdzie majątek da się wycenić — w bankach, ubezpieczycielach, spółkach przemysłowych.
Pułapka. W spółkach technologicznych wartość księgowa nie obejmuje tego, co stanowi o ich wartości: marki, oprogramowania, zespołu. Podbija ją też skup akcji własnych, który księgowo zmniejsza kapitał — u Apple’a doprowadził do C/WK powyżej czterdziestu przy zupełnie zwyczajnej rentowności.
Jednostka: x · zależny od kursu
Cena odniesiona do majątku, który da się dotknąć — bez wartości firmy i wartości niematerialnych.
Jak czytać. Ostrzejsza wersja C/WK, przydatna po dużych przejęciach.
Pułapka. Wartość materialna to kapitał własny bez wartości firmy i innych aktywów niematerialnych — u spółki po dużych przejęciach albo w branży opartej na marce potrafi być bliska zeru lub ujemna, i wtedy wskaźnik przyjmuje wartości astronomiczne albo nie daje się policzyć. Niska wartość nie oznacza okazji: zwykle oznacza, że spółka ma dużo majątku trwałego, który nie musi być wart tyle, ile mówi bilans.
Jednostka: x · zależny od kursu
Ile rynek płaci za jednego dolara gotówki pozostającej po inwestycjach.
Jak czytać. Bliższy realiom niż C/Z, bo wolnych przepływów nie da się poprawić decyzjami księgowymi.
Pułapka. Chwiejny — w roku dużej inwestycji wolne przepływy spadają, a wskaźnik skacze, choć w biznesie nic złego się nie stało.
Jednostka: x · zależny od kursu
Ile dolarów płacisz za jednego dolara rocznego zysku spółki.
Jak czytać. Sensowne tylko w porównaniu ze spółkami z tej samej branży i z historią tej samej spółki. Sieć handlowa i producent oprogramowania mają z natury inne poziomy.
Pułapka. Zysk księgowy bywa podbity zdarzeniami jednorazowymi — sprzedażą spółki zależnej albo przeszacowaniem inwestycji. Wtedy C/Z spada i wygląda atrakcyjnie, choć podstawowy biznes się nie zmienił. Przy stracie wskaźnika w ogóle nie pokazujemy: ujemne C/Z nie znaczy „tanio”, znaczy „spółka jest pod kreską”.
Zobacz w praktyce: najniższe wskaźniki ceny do zysku, najszybciej rosnące przychody, najwyższe marże netto.
Jednostka: x · zależny od kursu
Wartość przedsiębiorstwa odniesiona do zysku operacyjnego powiększonego o amortyzację.
Jak czytać. Najczęściej używany wskaźnik przy porównywaniu spółek o różnym zadłużeniu, bo obie strony ułamka pomijają sposób finansowania.
Pułapka. EBITDA pomija nakłady odtworzeniowe, więc w branżach kapitałochłonnych zaniża realną cenę.
Jednostka: x · zależny od kursu
Wartość przedsiębiorstwa odniesiona do rocznej sprzedaży.
Jak czytać. Stosowany przy spółkach, które jeszcze nie zarabiają, ale już mają dług.
Pułapka. Jedyny wskaźnik wyceny, który działa przy stracie — i to jest właśnie jego pułapka, bo bywa używany dokładnie tam, gdzie nie ma zysków do pokazania. Zupełnie pomija rentowność: dwie spółki o identycznych przychodach i marżach 3% oraz 30% wyglądają tu tak samo. Porównywalny wyłącznie wewnątrz jednej branży, i najlepiej razem z marżą operacyjną obok.
Jednostka: x · zależny od kursu
Wartość wszystkich akcji spółki po bieżącym kursie.
Jak czytać. Cena, jakiej rynek dziś żąda za całą spółkę — bez długu.
Pułapka. Liczbę akcji bierzemy z ostatniego raportu, więc przy dużym skupie bywa o kilka tygodni starsza niż kurs. Datę podajemy obok wskaźnika.
Zobacz w praktyce: największe spółki indeksu.
Jednostka: USD · zależny od kursu
O ile procent kurs jest niżej od najwyższego poziomu z ostatnich 52 tygodni. Zero oznacza, że akcje są na szczycie.
Jak czytać. Pokazuje położenie ceny wobec własnej historii, a nie wobec wartości spółki.
Pułapka. Odległość od szczytu nie mówi nic o tym, czy akcje są tanie — mówi tylko, ile rynek był kiedyś skłonny zapłacić. Spółka przeceniona o połowę bywa okazją i bywa w połowie drogi do przeceny o dziewięćdziesiąt procent, a sam wykres tego nie rozstrzyga.
Zobacz w praktyce: najdalej od szczytu z ostatnich 52 tygodni.
Jednostka: % · zależny od kursu
Jaki procent kapitalizacji stanowią roczne wolne przepływy pieniężne.
Jak czytać. Odwrotność wskaźnika ceny do wolnych przepływów, wyrażona jak oprocentowanie — łatwiej porównać z odsetkami z obligacji.
Pułapka. To nie jest kwota, którą dostaje akcjonariusz. Spółka może tę gotówkę wypłacić, ale równie dobrze zatrzymać albo przeznaczyć na przejęcia.
Zobacz w praktyce: najwyższa rentowność wolnych przepływów.
Jednostka: % · zależny od kursu
Jaki procent ceny akcji wróciło do akcjonariusza w postaci dywidend wypłaconych przez ostatnie dwanaście miesięcy.
Jak czytać. Liczymy z faktycznych wypłat, nie z uchwał — uchwała bywa kwartalna, roczna albo jednorazowa.
Pułapka. Wysoka stopa bywa skutkiem spadku kursu, a nie hojności spółki. Polskiego inwestora dotyczy dodatkowo podatek u źródła: patrz tekst o rozliczaniu dywidend z USA.
Zobacz w praktyce: spółki z najwyższą stopą dywidendy.
Jednostka: % · zależny od kursu
Kapitalizacja powiększona o dług i pomniejszona o gotówkę — ile realnie kosztowałoby przejęcie całej spółki.
Jak czytać. Kupujący przejmuje razem ze spółką jej długi, ale dostaje też jej gotówkę. Dlatego to uczciwsza miara ceny niż sama kapitalizacja.
Pułapka. Dla banków nie ma zastosowania i nie liczymy jej — depozyt jest surowcem banku, nie długiem do spłaty.
Jednostka: USD · zależny od kursu
Jaką część całego majątku stanowi kapitał obrotowy netto.
Jak czytać. Pozwala porównać spółki różnej wielkości — sama kwota kapitału obrotowego mówi niewiele bez odniesienia do skali.
Pułapka. Wyższy nie znaczy lepszy. Duży kapitał obrotowy bywa zamrożonym zapasem i niezapłaconymi fakturami, czyli gotówką, która nie pracuje. Sieci handlowe i restauracje działają normalnie przy wartości ujemnej, bo najpierw inkasują od klientów, a dostawcom płacą później — u nich minus jest oznaką siły negocjacyjnej, nie kłopotu.
Jednostka: x · stan na dzień bilansowy
Różnica między majątkiem obrotowym a zobowiązaniami krótkoterminowymi — to, co zostaje na bieżące funkcjonowanie.
Jak czytać. Wartość ujemna oznacza, że spółka finansuje działalność cudzym kapitałem krótkoterminowym.
Pułapka. U sieci handlowych ujemny kapitał obrotowy to norma, a nawet oznaka siły: klienci płacą od razu, a dostawcy czekają na przelew tygodniami.
Jednostka: USD · stan na dzień bilansowy
Ile razy majątek obrotowy pokrywa zobowiązania wymagalne w ciągu roku.
Jak czytać. Poniżej 1 spółka ma mniej krótkoterminowego majątku niż krótkoterminowych długów — co u firmy z szybką rotacją gotówki bywa normą, a u innej sygnałem napięcia.
Pułapka. Banki i ubezpieczyciele nie dzielą bilansu na obrotowy i trwały, więc tego wskaźnika dla nich nie liczymy.
Jednostka: x · stan na dzień bilansowy
Ile razy sama gotówka pokrywa zobowiązania wymagalne w ciągu roku.
Jak czytać. Najostrzejszy test wypłacalności: co spółka mogłaby spłacić od ręki, nie sprzedając niczego i nie czekając na wpłaty od klientów.
Pułapka. Wysoka wartość nie zawsze jest dobrą wiadomością — bywa oznaką gotówki, dla której zarząd nie znalazł zastosowania.
Jednostka: x · stan na dzień bilansowy
Jak płynność bieżąca, ale bez zapasów — czyli ile razy najłatwiej zbywalny majątek pokrywa krótkoterminowe długi.
Jak czytać. Ostrzejsza miara niż płynność bieżąca. Zapasów nie zawsze da się szybko sprzedać, a w kryzysie prawie nigdy po cenie księgowej.
Pułapka. U spółek bez zapasów — usługowych, technologicznych — jest praktycznie tożsama z płynnością bieżącą i nic nowego nie wnosi.
Jednostka: x · stan na dzień bilansowy
Jaką część majątku pokrywa oprocentowany dług.
Jak czytać. Odporniejszy od długu do kapitału na zniekształcenia po skupie akcji, bo w mianowniku ma majątek, a nie kapitał własny.
Pułapka. Aktywa w mianowniku są wyceną księgową, nie rynkową. Spółka po przejęciach nosi w bilansie wartość firmy, która przy kłopotach zostaje spisana — i wskaźnik pogarsza się skokowo bez zaciągnięcia ani dolara nowego długu. Nie obejmuje też zobowiązań niebędących formalnie długiem: zobowiązań emerytalnych, gwarancji i przyszłych rat leasingu, które trzeba obsłużyć tak samo.
Jednostka: x · stan na dzień bilansowy
Ile dolarów oprocentowanego długu przypada na każdego dolara kapitału właścicieli.
Jak czytać. Miara dźwigni finansowej. Dług podnosi zyski w dobrych czasach i pogłębia straty w złych.
Pułapka. Rośnie także wtedy, gdy spółka skupuje własne akcje i księgowo zmniejsza kapitał, choć realnie nie pożyczyła ani dolara więcej.
Zobacz w praktyce: najwyższa rentowność kapitału własnego, spółki, które najmocniej skupują własne akcje.
Jednostka: x · stan na dzień bilansowy
Dług pomniejszony o gotówkę — ile zostałoby do spłaty, gdyby spółka od razu przeznaczyła całą gotówkę na oddanie pożyczek.
Jak czytać. Wartość ujemna oznacza, że gotówki jest więcej niż długu.
Pułapka. Zakłada, że całą gotówkę da się użyć od ręki. Część zwykle leży w zagranicznych spółkach zależnych albo jest potrzebna na bieżącą działalność.
Zobacz w praktyce: spółki z ujemnym długiem netto.
Jednostka: USD · stan na dzień bilansowy
Ile lat zysku operacyjnego powiększonego o amortyzację potrzeba, żeby spłacić dług pomniejszony o gotówkę.
Jak czytać. Wartość ujemna oznacza, że spółka ma więcej gotówki niż długu.
Pułapka. EBITDA nie jest gotówką — pomija podatki, odsetki i nakłady odtworzeniowe. W branżach kapitałochłonnych zaniża obraz zadłużenia.
Zobacz w praktyce: najniższe wskaźniki ceny do zysku.
Jednostka: x · liczony z dwunastu miesięcy
Ile razy zysk operacyjny pokrywa koszt odsetek od długu.
Jak czytać. Wartości w okolicach jedności oznaczają, że cały zysk z działalności idzie na obsługę długu.
Pułapka. Liczymy z odsetek wykazanych w rachunku wyników. Część spółek przestała je pokazywać osobno — wtedy wskaźnika nie podajemy.
Jednostka: x · liczony z dwunastu miesięcy
Jaka część majątku spółki jest sfinansowana zobowiązaniami wszelkiego rodzaju, nie tylko kredytami.
Jak czytać. Reszta, czyli dopełnienie do stu procent, to udział właścicieli.
Pułapka. Obejmuje także zobowiązania handlowe wobec dostawców, które nie kosztują odsetek. Wysokie zadłużenie ogólne nie musi więc oznaczać wysokich kosztów finansowych.
Jednostka: % · stan na dzień bilansowy
Jaka część przychodów idzie na badania i rozwój.
Jak czytać. W oprogramowaniu i biotechnologii to główny koszt prowadzenia biznesu; w handlu praktycznie nie występuje.
Pułapka. Wysoki udział nie jest ani zaletą, ani wadą — mówi tylko, że spółka wydaje. O tym, czy z tych wydatków cokolwiek wyszło, wskaźnik milczy.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
Jaka część przychodów idzie na sprzedaż, marketing i administrację.
Jak czytać. Spadający udział przy rosnącej sprzedaży oznacza, że spółka rośnie szybciej niż jej koszty stałe.
Pułapka. Wysoki udział bywa oznaką rozdętej struktury, ale też inwestycji w sprzedaż, która dopiero ma zaprocentować — pozycja obejmuje u wielu spółek koszty handlowe i marketing. Amerykańska pozycja SG&A ma u każdej firmy nieco inny zakres, więc porównania między spółkami są tu słabsze niż porównanie jednej spółki z jej własną przeszłością.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
Ile dni średnio mija od wystawienia faktury do wpłaty od klienta.
Jak czytać. Im krócej, tym szybciej sprzedaż zamienia się w gotówkę.
Pułapka. Wydłużanie się cyklu przy rosnącej sprzedaży bywa oznaką, że spółka kupuje wzrost łagodniejszymi terminami płatności.
Jednostka: dni · liczony z dwunastu miesięcy
Ile dolarów sprzedaży spółka wyciska rocznie z każdego dolara majątku.
Jak czytać. Sieć handlowa obraca majątkiem kilka razy w roku, elektrownia raz na kilka lat. Porównuj wyłącznie w obrębie branży.
Pułapka. Mierzy model biznesowy, nie sprawność zarządu. Dyskonty spożywcze mają rotację kilkukrotnie wyższą niż operatorzy sieci energetycznych i jest to różnica branż, nie jakości. Porównanie ma sens tylko wewnątrz branży i w czasie — spadek rotacji przy rosnących aktywach bywa pierwszym śladem inwestycji, które jeszcze nie zarabiają, albo przejęcia, które się nie przełożyło.
Jednostka: x · liczony z dwunastu miesięcy
Ile razy w roku spółka sprzedaje i odtwarza cały zapas towaru.
Jak czytać. Wysoka rotacja to zwykle sprawna logistyka i mało kapitału zamrożonego w magazynie.
Pułapka. Spadek rotacji bywa pierwszym sygnałem, że towar przestał schodzić — wcześniejszym niż spadek przychodów.
Jednostka: x · liczony z dwunastu miesięcy
Na ile dni sprzedaży wystarczy towar leżący w magazynie.
Jak czytać. To ta sama informacja co rotacja zapasów, tylko wyrażona w dniach — dla wielu osób czytelniej.
Pułapka. Krótszy nie zawsze lepszy. Bardzo krótki cykl bywa oznaką sprawnej logistyki, ale też zbyt cienkiego zapasu, przez który spółka nie realizuje zamówień. Wskaźnik nie ma zastosowania tam, gdzie zapasu praktycznie nie ma — w usługach, oprogramowaniu i finansach. Zniekształca go również data bilansowa: spółka zamykająca rok tuż po sezonie pokaże zapas niższy niż ta, która zamyka go tuż przed.
Jednostka: dni · liczony z dwunastu miesięcy
Ile gotówki z działalności operacyjnej przypada na jednego dolara wykazanego zysku netto.
Jak czytać. Wartość w okolicach jedności i wyżej oznacza, że zysk ma pokrycie w gotówce. Wyraźnie poniżej — że nie.
Pułapka. Jednorazowo spada przy szybkim wzroście, gdy pieniądze zamrażają się w zapasach i należnościach. Trwale niska wartość to inna sprawa.
Źródło. Znaczenie różnicy między zyskiem księgowym a gotówką operacyjną opisał Richard G. Sloan w „Do Stock Prices Fully Reflect Information in Accruals and Cash Flows about Future Earnings?”, The Accounting Review 71(3), 1996, s. 289–315.
Zobacz w praktyce: najwyższa punktacja piotroskiego, najwyższe marże netto, najwyższa rentowność wolnych przepływów.
Jednostka: x · liczony z dwunastu miesięcy
Jaka część przychodów zamienia się w gotówkę, która zostaje po opłaceniu inwestycji.
Jak czytać. Bardziej wymagająca miara niż marża netto — nie da się jej poprawić decyzjami księgowymi.
Pułapka. Zaniża ją każdy rok dużych inwestycji, i to niezależnie od tego, czy inwestycja jest trafiona. Spółka budująca fabrykę pokaże marżę bliską zeru albo ujemną w latach budowy i wysoką potem — pojedynczy rok nie odróżni jednego od drugiego. Podnosi ją z kolei odkładanie nakładów odtworzeniowych, co poprawia liczbę dziś kosztem majątku jutro.
Zobacz w praktyce: spółki z najwyższą stopą dywidendy, spółki z ujemnym długiem netto, spółki, które najmocniej skupują własne akcje.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
Jaka część przychodów idzie na inwestycje w majątek trwały.
Jak czytać. Wysoka wartość sama w sobie nie jest zła — bywa oznaką budowania mocy wytwórczych. Obniża jednak wolne przepływy i trzeba ją czytać razem z nimi.
Pułapka. Sam poziom niczego nie ocenia — wysoki bywa oznaką budowy przewagi albo przepalania gotówki, niski oznaką dyscypliny albo zwijania majątku. Rozstrzyga to, czy nakłady przekładają się później na przychody i marżę, więc czytaj ten wskaźnik jako szereg kilku lat, nie jako pojedynczą wartość. Uwaga na leasing: część spółek trzyma majątek poza nakładami inwestycyjnymi i wygląda przez to na lżejsze, niż są.
Zobacz w praktyce: spółki z ujemnym długiem netto, najwyższa rentowność wolnych przepływów.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
Ile gotówki operacyjnej rocznie przynosi każdy dolar majątku.
Jak czytać. Gotówkowy odpowiednik ROA. Odporny na to, co dzieje się w rachunku wyników poniżej poziomu operacyjnego.
Pułapka. Duża gotówka bywa poduszką bezpieczeństwa albo kapitałem, dla którego zarząd nie znalazł zastosowania — sam wskaźnik tego nie rozstrzyga. Przy spółkach międzynarodowych część środków bywa uwięziona w zagranicznych spółkach zależnych i niedostępna bez kosztu podatkowego. Warto zestawić tę pozycję z zadłużeniem: gotówka obok jeszcze większego długu nie jest zapasem, tylko pozycją przejściową.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
Gotówka, która zostaje z działalności operacyjnej po opłaceniu inwestycji w majątek trwały.
Jak czytać. To z tego finansuje się dywidendy, skup akcji i spłatę długu. Zysk księgowy bez wolnych przepływów to zysk na papierze.
Pułapka. Definicje bywają różne — część serwisów odejmuje jeszcze leasingi albo wynagrodzenia wypłacane w akcjach, i dostaje inne liczby. Nasza jest opisana w metodologii.
Jednostka: USD · liczony z dwunastu miesięcy
O ile procent zmieniły się przychody wobec tych samych dwunastu miesięcy rok wcześniej.
Jak czytać. Porównanie rok do roku, nie kwartał do kwartału — dzięki temu sezonowość nie zaburza obrazu.
Pułapka. Wzrost bywa kupiony przejęciami. Sam wskaźnik nie odróżnia wzrostu z własnej działalności od doliczenia obcej spółki.
Zobacz w praktyce: najniższe wskaźniki ceny do zysku, najwyższa punktacja piotroskiego, najszybciej rosnące przychody.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
O ile procent zmieniły się wolne przepływy pieniężne rok do roku.
Jak czytać. Bardziej chwiejna niż dynamika zysku, bo nakłady inwestycyjne rzadko rozkładają się równo w czasie.
Pułapka. Najbardziej rozchwiany ze wskaźników wzrostu, bo liczy się z różnicy dwóch dużych liczb. Przesunięcie płatności między grudniem a styczniem albo jeden rok bez nakładów potrafi dać kilkusetprocentową zmianę, po której następny rok wygląda na katastrofę. Przy przejściu przez zero wskaźnik przestaje mieć sensowną interpretację. Czytaj razem z szeregiem kilku lat.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
O ile procent zmienił się zysk netto wobec tego samego okresu rok wcześniej.
Jak czytać. Zestawiaj z dynamiką przychodów. Zysk rosnący szybciej niż sprzedaż oznacza poprawę marż.
Pułapka. Przy niskiej bazie sprzed roku procenty potrafią wyglądać spektakularnie przy niewielkiej zmianie kwotowej. Od ujemnej bazy dynamiki w ogóle nie liczymy — nie miałaby sensu.
Zobacz w praktyce: spółki z najwyższą stopą dywidendy.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
Suma dywidend uchwalonych na jedną akcję przez ostatnie dwanaście miesięcy.
Jak czytać. Kwota w dolarach przed podatkiem. Polskiemu inwestorowi trafia mniej — patrz tekst o rozliczaniu dywidend z USA.
Pułapka. Suma faktycznych wypłat z dwunastu miesięcy, więc wpadają w nią także dywidendy specjalne — jednorazowe wypłaty, których nikt nie obiecywał powtórzyć. Rok z taką wypłatą wygląda na hojny, a następny na cięcie, choć polityka spółki się nie zmieniła. Zmiana liczby akcji po splicie zmienia tę wartość bez zmiany kwoty, którą spółka faktycznie wypłaca.
Jednostka: USD · liczony z dwunastu miesięcy
Jaka część wolnych przepływów wróciła do akcjonariuszy w postaci dywidend i skupu akcji.
Jak czytać. Skup akcji jest w USA częstszy niż dywidenda i działa podobnie: zmniejsza liczbę akcji, więc twój udział w spółce rośnie.
Pułapka. Wartości powyżej stu procent oznaczają wypłatę większą niż wypracowana gotówka — z rezerw albo z długu. Bywa to trwałe, ale nie w nieskończoność.
Zobacz w praktyce: spółki, które najmocniej skupują własne akcje.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
Przychody z dwunastu miesięcy przypadające na jedną akcję.
Jak czytać. Przydatne przy spółkach jeszcze nierentownych, gdzie zysku na akcję nie da się policzyć.
Pułapka. Sam z siebie nie mówi nic o rentowności: rosnące przychody na akcję przy spadającej marży to droga donikąd. Podobnie jak zysk na akcję, poprawia się przy skupie akcji bez żadnej zmiany w sprzedaży. Bywa użyteczny tylko jako uzupełnienie marż i przepływów, nigdy jako miara samodzielna.
Jednostka: USD · liczony z dwunastu miesięcy
Jaka część zysku netto trafiła do akcjonariuszy jako dywidenda.
Jak czytać. Wartości powyżej stu procent oznaczają wypłatę większą niż bieżący zysk — z rezerw albo z długu.
Pułapka. Traci sens przy ujemnym albo bliskim zeru zysku: przy stracie wychodzi liczba ujemna, przy śladowym zysku — kilkaset procent, i w obu przypadkach nie znaczy nic. Bywa też mylący, gdy spółka wypłaca z gotówki zgromadzonej wcześniej albo z długu, co przy jednym słabym roku jest normalne, a przy kilku z rzędu przestaje. Do oceny trwałości wypłaty lepiej patrzeć na pokrycie dywidendy wolnymi przepływami niż zyskiem księgowym.
Zobacz w praktyce: spółki z najwyższą stopą dywidendy.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
Kapitał własny po odjęciu wartości firmy i wartości niematerialnych — czyli majątek, który da się dotknąć.
Jak czytać. Wartość firmy powstaje przy przejęciach jako nadwyżka zapłaconej ceny nad wartością kupionego majątku. Nie da się jej sprzedać osobno.
Pułapka. U spółek po dużych przejęciach wartość materialna bywa ujemna. To nie znaczy, że spółka jest bankrutem — znaczy, że jej wartość leży w rzeczach, których bilans nie wycenia.
Jednostka: USD · stan na dzień bilansowy
Kapitał własny przypadający na jedną akcję.
Jak czytać. Mianownik wskaźnika C/WK. Rośnie z zatrzymanych zysków, maleje przy stratach i skupie akcji.
Pułapka. Wartość księgowa to koszt historyczny pomniejszony o amortyzację, a nie to, ile majątek jest wart dzisiaj. Marka, technologia i zespół nie są w niej ujęte wcale, jeśli spółka zbudowała je sama; jeśli je kupiła, siedzą w wartości firmy, którą przy pierwszych kłopotach się spisuje. W spółkach technologicznych bywa więc liczbą bez związku z rzeczywistością, a po dużym skupie akcji potrafi zejść poniżej zera.
Jednostka: USD · stan na dzień bilansowy
Wolne przepływy pieniężne przypadające na jedną akcję.
Jak czytać. Pokazuje, ile gotówki rocznie „pracuje” za jedną akcją — to z niej finansowane są dywidendy i skup akcji.
Pułapka. Dziedziczy zmienność wolnych przepływów: rok dużych nakładów potrafi zepchnąć go pod kreskę w spółce, która ma się dobrze. Podnosi go skup akcji, i to nawet wtedy, gdy sfinansowano go długiem, którego odsetki obniżą przepływy w kolejnych latach. Do oceny zdolności do wypłat czytaj go jako średnią z kilku lat.
Jednostka: USD · liczony z dwunastu miesięcy
O ile procent zmieniła się liczba akcji przez rok.
Jak czytać. Wartość ujemna to skup akcji — twój udział w spółce rośnie bez kupowania czegokolwiek. Dodatnia to rozwodnienie.
Pułapka. Jedna liczba miesza dwa przeciwne zjawiska. Skup akcji własnych zmniejsza ich liczbę, programy motywacyjne i emisje zwiększają — spółka, która skupuje i rozdaje po tyle samo, pokaże zero, choć akcjonariusz oddał część udziału pracownikom i odzyskał ją za gotówkę spółki. Spadek liczby akcji nie zawsze jest dobrą wiadomością: skup finansowany długiem podnosi zysk na akcję i ryzyko naraz.
Zobacz w praktyce: spółki, które najmocniej skupują własne akcje.
Jednostka: % · liczony z dwunastu miesięcy
Zysk netto z ostatnich dwunastu miesięcy przypadający na jedną akcję.
Jak czytać. To licznik, z którego powstaje C/Z. Rośnie zarówno wtedy, gdy rośnie zysk, jak i wtedy, gdy ubywa akcji.
Pułapka. Rośnie także wtedy, gdy zysk stoi w miejscu, a spółka skupuje akcje — mianownik maleje i wskaźnik poprawia się bez poprawy biznesu. Dzieli ten sam los co zysk księgowy: zdarzenia jednorazowe potrafią go podwoić albo zetrzeć. Przy spółkach z programami motywacyjnymi warto porównać wersję podstawową z rozwodnioną — różnica pokazuje, ile udziału przypada pracownikom.
Jednostka: USD · liczony z dwunastu miesięcy
Z ilu spośród dziewięciu kryteriów udało się policzyć punktację Piotroskiego.
Jak czytać. Im mniej kryteriów, tym mniej znaczący wynik. Poniżej sześciu w ogóle go nie publikujemy.
Pułapka. Wyników powstałych z różnej liczby kryteriów nie da się porównywać między spółkami.
Jednostka: pkt · za rok obrotowy
Punktacja od zera do dziewięciu, sprawdzająca dziewięć prostych warunków: czy spółka zarabia, czy generuje gotówkę, czy się nie zadłuża i czy poprawia marże.
Jak czytać. Nie jest oceną atrakcyjności akcji, tylko zwięzłym podsumowaniem kierunku, w którym idą fundamenty rok do roku.
Pułapka. Gdy części danych brakuje, zadajemy mniej pytań — obok wyniku podajemy, z ilu kryteriów powstał. Wyników z różnej liczby kryteriów nie porównuj ze sobą.
Źródło. Joseph D. Piotroski, „Value Investing: The Use of Historical Financial Statement Information to Separate Winners from Losers”, Journal of Accounting Research 38 (Supplement), 2000, s. 1–41.
Zobacz w praktyce: najwyższa punktacja piotroskiego.
Jednostka: pkt · za rok obrotowy
Złożony wskaźnik szacujący ryzyko poważnych kłopotów finansowych.
Jak czytać. Wartości poniżej 1,81 tradycyjnie uznaje się za sygnał ostrzegawczy, powyżej 2,99 za bezpieczne. Te progi pochodzą z modelu z 1968 roku, wyliczonego na amerykańskich spółkach PRODUKCYJNYCH — i tylko dla nich są kalibrowane.
Pułapka. Dla banków, ubezpieczycieli i spółek bez podziału bilansu nie ma zastosowania i nie liczymy go wcale. Liczymy wyłącznie przy komplecie pięciu składników — z czterech wychodziłby zaniżony. Poza produkcją progi są sporne, i to nie jest drobiazg. Piąty składnik modelu to przychody podzielone przez aktywa, a ta wielkość zależy przede wszystkim od branży: sieć handlowa obraca aktywami kilka razy w roku, operator nieruchomości albo elektrownia — ułamek raza. Sam Altman uznał to za wadę i opublikował wariant bez tego składnika, z progami 1,1 i 2,6 zamiast 1,81 i 2,99. Pokazujemy wersję pierwotną, pięcioskładnikową, bo jest tą powszechnie cytowaną — ale u spółek o strukturalnie niskiej rotacji aktywów zaniża ona wynik i wpycha do strefy ostrzegawczej firmy, które nie mają kłopotów, tylko dużo majątku. Przy nieruchomościach i usługach komunalnych czytaj tę ocenę z tą poprawką albo pomiń ją zupełnie.
Źródło. Edward I. Altman, „Financial Ratios, Discriminant Analysis and the Prediction of Corporate Bankruptcy”, The Journal of Finance 23(4), 1968, s. 589–609. Wariant czteroskładnikowy dla spółek nieprodukcyjnych (Z'') pochodzi z późniejszych prac tego samego autora.
Jednostka: x · zależny od kursu