Tarcza antyinflacyjna

83%

podatek spadł o 0,66 zł; po uwzględnieniu ruchu rynku cena spadła o 0,12 zł

Koniec tarczy

23%

podatek wzrósł o 0,87 zł; po uwzględnieniu ruchu rynku cena wzrosła o 0,04 zł

Program CPN

96%

podatek spadł o 1,02 zł; po uwzględnieniu ruchu rynku cena spadła o 0,51 zł

Obniżki i podwyżki przechodzą na ceny podobnie

Przy obniżkach podatku na cenę detaliczną przeszło średnio 89% zmiany, przy podwyżkach 64%. Różnica wynosi 26 punktów procentowych. To zjawisko opisane w literaturze ekonomicznej jako „rakiety i pióra”: ceny rosną szybko i opadają wolno.

Zestawienie

Jak zmieniały się ceny przy każdej zmianie stawek

Porównujemy średnią z 5 tygodni przed zmianą ze średnią z 5 tygodni po niej. Wszystkie kwoty w złotych na litr benzyny 95.

zmiana	z podatku	z rynku	razem oczekiwana	faktyczna	przeniesienie
Tarcza antyinflacyjna 2022-02-01	-0,66	0,43	-0,23	-0,12	83%
Koniec tarczy 2023-01-01	0,87	-0,15	0,72	0,04	23%
Program CPN 2026-03-31	-1,02	0,47	-0,55	-0,51	96%
Koniec CPN 2026-07-01	1,08	0,11	1,19	1,23	104%

Tabelę czyta się od lewej. Z podatku to zmiana wynikająca z decyzji państwa. Z rynku to ruch cen paliwa w Unii w tym samym okresie, przeliczony na złote wraz z VAT-em. Razem oczekiwana jest sumą obu — czyli tym, o ile cena powinna się zmienić, gdyby cała zmiana podatku trafiła do kierowcy. Ostatnia kolumna porównuje to z rzeczywistością.

Wartość bliska stu procent oznacza, że obniżka lub podwyżka przeszła w całości. Mniej — że część została po drodze. Więcej niż sto — że cena zmieniła się mocniej, niż wynikało z podatku i rynku razem.

Kontrola

Czy wynik zależy od tego, jak długi okres porównujemy

Wybór okna jest arbitralny, więc powtarzamy cały rachunek dla trzech długości. Wynik, który zmienia się wraz z oknem, jest artefaktem doboru okresu, a nie zjawiskiem.

zmiana	3 tyg.	5 tyg.	8 tyg.	rozpiętość
Tarcza antyinflacyjna	99%	83%	97%	16 pkt
Koniec tarczy	12%	23%	46%	34 pkt
Program CPN	106%	96%	93%	13 pkt
Koniec CPN	101%	104%	102%	4 pkt

Nie wszystkie wyniki są stabilne. Przy zdarzeniach „Koniec tarczy” wynik zmienia się wraz z długością okna o ponad dwadzieścia pięć punktów. Warto zauważyć, w którą stronę: przy „Koniec tarczy” przeniesienie ROŚNIE wraz z wydłużaniem okna. To ślad wcześniejszego dostosowania cen. Data zakończenia programu była znana z wyprzedzeniem, więc sprzedawcy podnosili ceny stopniowo jeszcze przed nią — a wtedy krótkie okno „przed” zawiera już ceny częściowo podniesione i zaniża wynik. Im dłuższe okno, tym pełniejszy obraz.

Ta kontrola jest ważniejsza od samych liczb. Wynik, który zmienia się w zależności od arbitralnie wybranego okresu, nie jest pomiarem zjawiska, tylko pomiarem naszej decyzji o doborze okna.

Jak to liczymy

Dlaczego do porównania używamy średniej unijnej

Bez tej korekty pomiar byłby bezwartościowy

Tarcza antyinflacyjna weszła 1 lutego 2022 roku, a trzy tygodnie później Rosja zaatakowała Ukrainę i ceny ropy poszły ostro w górę. Cena na stacji nie spadła wtedy o tyle, ile wynikało z obniżki podatku — ale nie dlatego, że ktoś ją przejął, tylko dlatego, że rynek pchał ją w przeciwną stronę.

Liczenie samego ilorazu zmiany ceny przez zmianę podatku dałoby w tym przypadku wniosek fałszywy. Dlatego każdą zmianę korygujemy o to, co w tym samym czasie zrobiły ceny w Unii.

Sama zmiana ceny po obniżce podatku niczego nie dowodzi, bo w tym samym czasie zmienia się cena ropy. Gdyby ropa zdrożała akurat w tygodniu obniżki, cena na stacji mogłaby nawet wzrosnąć — i błędnie uznalibyśmy, że obniżka nie zadziałała.

Potrzebna jest kontrola: co zrobiłyby ceny, gdyby zmiany podatku nie było. Używamy do tego średniej dla całej Unii Europejskiej. Pozostałe kraje nie miały polskiej obniżki, więc to, co zmieniło się u nich w tym samym czasie, jest ruchem rynkowym.

Różnica między zmianą ceny paliwa bez podatku w Polsce a tą samą zmianą w Unii to część, której rynek nie tłumaczy. Podajemy ją w kolumnie „poza rynkiem”.

Zmiany zapowiedziane wcześniej wyciekają do okresu przed

Powrót stawek po zakończeniu tarczy albo programu CPN był znany z wyprzedzeniem. Sprzedawcy mogli podnosić ceny stopniowo jeszcze przed formalną datą, żeby uniknąć skoku. Wtedy część zmiany wpada do okresu „przed" i przeniesienie wychodzi zaniżone.

Dotyczy to głównie zakończeń programów, bo daty wygaśnięcia są zapisane w przepisach z góry. Obniżki bywają ogłaszane z krótszym wyprzedzeniem, więc są mniej narażone. Jeśli w zestawieniu widać niskie przeniesienie akurat przy końcu programu, to najprawdopodobniej ten mechanizm, a nie przejęcie marży.

Czego ta metoda nie rozstrzyga

Nie wiemy, gdzie dokładnie zatrzymała się różnica — u rafinerii, w hurcie czy na stacji. Oil Bulletin podaje wyłącznie ceny detaliczne, więc widzimy skutek, a nie miejsce.

Okno 5 tygodni jest kompromisem. Krótsze łapie samą zmianę, ale jest wrażliwe na przypadkowe wahania. Dłuższe jest stabilniejsze, lecz zaczyna obejmować zdarzenia niezwiązane z podatkiem.

Skąd pochodzą dane na tej stronie

Wszystkie liczby na tej stronie pochodzą z publicznie dostępnych rejestrów i można je sprawdzić u źródła. Poniżej podajemy wydawcę, sposób dostępu, warunki wykorzystania oraz liczebność zbioru, na którym liczone są przedstawione wartości.

Weekly Oil Bulletin

Komisja Europejska, Dyrekcja Generalna ds. Energii

Cotygodniowe ceny paliw zgłaszane przez państwa członkowskie, publikowane w dwóch wariantach: z podatkami i bez podatków.

Dostęp: arkusz kalkulacyjny, bezpłatnie · energy.ec.europa.eu/data-and-analysis/weekly-o

Ponowne wykorzystanie dokumentów Komisji Europejskiej jest dozwolone na podstawie decyzji 2011/833/UE, pod warunkiem podania źródła.

Liczebność zbioru

4 zmian stawek podatkowych zmierzonych
okno 5 tygodni przed i po każdej zmianie
kontrola: średnia dla Unii Europejskiej
ceny benzyny 95, przeliczone na złote

Dane aktualne na dzień 2026-08-10. Opis metody liczenia znajduje się na stronie Skąd te liczby.

Czytaj dalej

Pozostałe analizy

nieruchomości

Ile z obniżki podatku trafiło do kierowcy

Jak zmieniały się ceny przy każdej zmianie stawek

Czy wynik zależy od tego, jak długi okres porównujemy

Dlaczego do porównania używamy średniej unijnej

Skąd pochodzą dane na tej stronie

Liczebność zbioru

Pozostałe analizy

Ceny realne

Prąd i gaz w Unii

Rachunek za gaz

Metraż mieszkań

Nowe kontra używane

Ile pracy kosztuje pełny bak

Paliwo a inflacja

Sezonowość

Diesel kontra benzyna

Podatki w Unii

Reakcja na ceny ropy

Asymetria w Unii